دعوت به چای در خلیج فارس
هوا دارد به تدریج گرم و گرمتر می شود. دیگر دوام آوردن زیر آفتاب سخت است، بخصوص اگر باد نوزد. آفتاب سوزان خیلی وقت‌ها آدم را یاد جنوب می‌اندازد، بندرعباس، بوشهر، اهواز، آبادان، خرمشهر … جنوب عجیب و رویا گونه…
جنوب به علت وجود بنادر و صنعت نفت خیلی زود با فرهنگ‌های گوناگون در تماس قرار گرفت و یکی از دروازه‌های مهم ورود مدرنیته بود. این ورود عمدتا از طریق صنعت نفت، تجارت بنادر و جنگ‌هایی بود که این بخش از کشور را متاثر کرد.
مردم ساکن در کنار دریای عمان و خلیج فارس همواره در مواجهه با فرهنگ بردگان آفریقایی، کارگران آسیای شرقی، کارگزاران هندی، تجار و شاهزاده‌های عرب، مهندسان اروپایی و آمریکایی، روسای انگلیسی، روشنفکران مارکسیست و لیبرال بوده اند. چیزی که بافت فرهنگی و اجتماعی آن را به موزاییکی متنوع و غنی تبدیل کرد.
کدام ماجرا در جنوب ایران برای شما اهمیت دارد؟ فرهنگ اقوام ساکن جنوب؟ جنگ هایی که طی 200 سال اخیر در آنجا اتفاق افتاده؟ صنعت نفت و مدرنیزاسیون همراه آن؟ وجود بندرهای مهمی که سه هزار سال محل تلاقی فرهنگ‌های مختلف بوده؟
هر چه هست جنوب ایران پر از قصه‌ها و روایت‌هایی است که همچون مهی که از روی دریا بلند می‌شود، گاهی آشکار و گاهی پنهان می‌شود.
در این پرونده سراغ چند کتابی رفته‌ایم که به نحوی بخشی از ماجراهای جنوب ایران را انعکاس داده‌اند، از نفت تا بادهای خیال.
ماجرای جنوب را با رمان به‌یادماندنی همسایه‌ها آغاز می‌کنیم. احمد محمود که خود متولد جنوب است، آثار فراوانی با محوریت آن خطه نوشته. در این میان کتاب همسایه‌ها به دلایل مختلف همیشه مورد توجه بوده است. رمانی که داستان دوران ملی شدن نفت و کودتای 28مرداد را درون خود دارد. نقد روبرت صافاریان درباره این کتاب از وجوه مختلف آن می‌گوید.
جنگ یکی دیگر از موضوعات مهم جنوب است. جنگی که هشت سال شهرها و مردم این بخش از ایران را به شکلی تنگاتنگ درگیر کرد و ماجراهای فراوان آفرید.
کتاب زمستان 62 نوشته اسماعیل فصیح ازجمله آثاری است که در دل جنگ نوشته شد، در همان سال‌های درگیری و شهادت و موشک، درباره آدم‌هایی که هنوز داخل شهرهای جنوب زندگی می‌کردند.
در وینش پیش از این با عنوان کتاب ماه پرونده‌ای به زمستان 62 اختصاص داده بودیم. با خواندن این پرونده می‌توانید اطلاعات جالب و گوناگونی درباره این اثر پیدا کنید.
داستان کوتاه خروس نوشته ابراهیم گلستان هم نه فقط به این خاطر که از مکان و گویش جنوبی استفاده کرده، بلکه از این جهت که می‌توان در خوانشی تمثیلی از آن به نفت و دیکتاتور و روشنفکر و آگاهی‌دهنده رسید، خواندنی است.
منیرو روانی‌پور با نوشتن کتاب اهل غرق هم زبان و زندگی و آدم‌های جنوب را به تصویر کشید و هم از فضای جادویی و باورها و افسانه‌های آن خطه گفت. حضور دریا به عنوان عنصری مهم که زندگی بخشی از مردم جنوب به آن گره خورده و همراهش قصه‌های فراوانی دارد، در این اثر روانی‌پور به خوبی نشان داده شده.
نفت، دریا و افسانه‌ها و باورهای مردم جنوب از موضوعاتی است که در کتاب‌های آغاز پرونده به آن توجه شده. در کتاب توتال نویسنده اثر داستان نفت را با قصه‌ها و اسطوره‌های آن منطقه آمیخته کرده تا روایت جادویی و درعین‌حال تاریخی تازه‌ای به ما نشان بدهد.
از جنوب و دریای جنوب که حرف می‌زنیم، نمی‌توانیم از ماجرای بادهای افسونگر و مراسم زار بگذریم. بادهایی که هرکدام نامی دارند و به نوعی با زیست و فرهنگ و مرگ و زندگی آدم‌های جنوب گره خورده‌اند.
جمشید ملک‌پور، کارگردان قدیمی تئاتر ایران در رمان باد نوبان به سراغ بادهای جنوب رفته است.
حیف است که در این پرونده اشاره‌ای به رمان چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم، نداشته باشیم. رمانی که در زمان انتشار با ایجاد فضایی برای انعکاس زندگی زنان طبقه متوسط خانه‌دار، توجه بسیاری را جلب کرد و البته زندگی کارکنان شهرک‌های نفتی آبادان در دهه چهل را برایمان شرح داد.
زنان ساکن مناطق جنوب کشور، به‌ویژه مناطق بندری، از خصوصیات ویژه‌ای برخوردارند. از لباس گرفته تا کار و منش و بافت زندگی‌شان، علاوه بر جذابیت حقایق تاریخی نیز درون خود دارد. کتاب زن بوشهری تلاش کرده بخشی از حضور زنان در شهر بوشهر و تاثیرات اجتماعی آنها را نشان دهد.
