رونمایی کتاب «سم شپارد و زیباییشناسیِ اجرا»
در کتابفروشی علمیوفرهنگی
نشست رونمایی کتاب «سم شپارد و زیباییشناسیِ اجرا» روز دوشنبه 19 مرداد ماه 1405 در کتابفروشی علمیوفرهنگی در انقلاب برگزار شد. کتابی پژوهشی نوشتهی «اما کریدن» و ترجمهی «مسلم آئینی» که توسط انتشارات علمی و فرهنگی منتشر شده است. این نشست با حضور دکتر جمال هادیان مدیرعامل انتشارات علمیوفرهنگی و جمعی از دوستداران سم شپارد برگزار شد.
علاوه بر مترجم کتاب، شهرام زرگر مترجم، بازیگر و استاد دانشگاه در این جلسه سخنرانی کرد و از اهمیت زیباییشناسی در آثار شپارد سخن گفت. کاظم شهبازی نویسنده، پژوهشگر و مدرس دانشگاه به همراه اسماعیل نجار نویسنده، مترجم و استاد دانشگاه به نقد و نظر در حاشیۀ کتاب پرداختند. اثری که به بررسی جنبههای نمایشی، بصری و زیباییشناختی آثار سم شپارد، نمایشنامهنویس، بازیگر و فیلمنامهنویس برجستهی آمریکایی و به قلم مسلم آیینی ترجمه شده است.
موضوع محوری کتاب، بررسی نسبت میان آثار نمایشی سم شپارد و زیباییشناسی در تئاتر او بود. اما کریدن در این پژوهش تلاش میکند نشان دهد که برای درک بهتر رویکرد تجربی شپارد به نمایشنامهنویسی، نمیتوان صرفاً بهش متن و روایت آثار او اکتفا کرد؛ بلکه باید به عناصر بصری، ساختار اجرایی و پیوند آثار او با سنت سوررئالیستی نیز توجه داشت.
ساختار کتاب شامل بررسی دورههای مختلف فعالیت نمایشی شپارد است؛ از نمایشنامههای اولیهی او در فاصلهی ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۷ گرفته تا باقی آثارش در دهههای بعد.
یکی از محورهای مهم پژوهش کریدن، رابطهی میان سوررئالیسم، اسطوره، آیین، هویت، جنسیت و فضای خانوادگی در نمایشنامههای شپارد است. برای نمونه، در بررسی نمایشنامههای خانوادگی او، نویسنده نشان میدهد که چگونه شپارد فضای خانه و خانواده را به عرصهای برای بازاندیشی دربارهی هویت و روابط انسانی تبدیل میکند.
نکتهی مهم دربارهی این اثر این است که با یک زندگینامه یا معرفی سادهی سم شپارد روبهرو نیستیم. کتاب بیشتر یک مطالعهی دانشگاهی دربارهی زبان اجرایی و جهان زیباییشناختی تئاتر شپارد است. کرییدن میکوشد از خلال نمایشنامههای مختلف او نشان دهد که چگونه تصویر، بدن، فضا، اجرا، اسطوره و عناصر غیرواقعگرا در آثار شپارد عمل میکنند.
به همین دلیل، انتشار ترجمهی فارسی این کتاب را میتوان اتفاقی قابل توجه برای حوزهی مطالعات تئاتر دانست؛ بهخصوص از آن جهت که سم شپارد در ایران بیشتر از منظر نمایشنامهنویسی و آثار ترجمهشدهاش شناخته شده، در حالی که پژوهشهای تخصصی دربارهی زیباییشناسی و شیوهی اجرایی آثار او کمتر در دسترس مخاطب فارسیزبان بوده است.
