راز سیب گاززده اپل
گزیده‌ای از گفت‌وگو با راب جانوف، طراح لوگوی اپل
لوگوی سیب گاززدهٔ اپل یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای جهان است؛ اما داستان شکل‌گیری آن چیست؟ آیا گازگرفتگی سیب به حوا و میوهٔ ممنوعه اشاره دارد؟ آیا پای نیوتن و کشف نیروی جاذبه در میان است؟ یا باید دنبال معنایی پنهان در رنگ‌های رنگین‌کمانی آن بگردیم؟
راب جانوف، طراح لوگوی اصلی اپل، در گفت‌وگویی با وب‌سایت Creative Bits از ماجرای طراحی این نشان می‌گوید.
از نیوتن تا سیب گاززده
جانوف در سال ۱۹۷۷، زمانی که به‌عنوان مدیر هنری در آژانس تبلیغاتی رجیس مک‌کنا کار می‌کرد، طراحی لوگوی تازهٔ اپل را بر عهده گرفت. پیش از آن، ران وین لوگویی با تصویر آیزاک نیوتن زیر درخت سیب طراحی کرده بود؛ اما با جدی‌شدن برنامهٔ ساخت Apple II، اپل به نشانی تازه نیاز داشت.
جانوف دو نسخه از لوگو ارائه کرد: یکی با گازگرفتگی و دیگری بدون آن. به گفتهٔ او، می‌خواست اگر استیو جابز تصور کرد گازگرفتگی طرح را بیش از حد بامزه می‌کند، گزینهٔ دیگری هم داشته باشد. جابز نسخهٔ گاززده را انتخاب کرد؛ نسخه‌ای که به نظر جانوف شخصیت بیشتری داشت.
چرا لوگو رنگی بود؟
نوارهای رنگی لوگو فقط انتخابی تزئینی نبودند. Apple II نخستین رایانهٔ شخصی‌ای بود که می‌توانست تصاویر رنگی را روی نمایشگر بازتولید کند و رنگ‌های لوگو به همین قابلیت اشاره داشتند.
جانوف همچنین می‌خواست نام و نشان اپل صمیمی و برای همه قابل‌دسترس به نظر برسد؛ به‌ویژه برای نسل جوانی که قرار بود استفاده از رایانه را در مدارس تجربه کند.
رنگ‌های روشن در کنار نام آشنای «اپل» به فاصله‌گرفتن این محصول از تصویر خشک و تخصصی رایانه‌ها کمک می‌کردند.
انتخاب این طرح در آن زمان چندان بدیهی نبود. جانوف می‌گوید یکی از مدیران ارشد آژانس با رنگ‌های متعدد لوگو مخالف بود و نگران بود هزینهٔ تولید لوازم اداری رنگی، شرکت تازه‌تأسیس اپل را با مشکل روبه‌رو کند. اما جابز از ایده استقبال کرد؛ او به طرح‌هایی علاقه داشت که از چارچوب‌های معمول بیرون می‌رفتند. به این ترتیب، رنگ‌ها علاوه بر اشاره به قابلیت تازهٔ رایانه، به اپل هویتی متفاوت و صمیمی‌تر می‌دادند.
راز گازگرفتگی چیست؟
در مصاحبه، از جانوف می‌پرسند که آیا گازگرفتگی سیب به واژهٔ رایانه‌ای byte اشاره دارد، یا به داستان حوا و میوهٔ ممنوعه، یا حتی به افسانهٔ افتادن سیب بر سر نیوتن.
پاسخ او روشن است: هیچ‌کدام دلیل واقعی طراحی نبودند.
جانوف می‌گوید: «همهٔ این توضیحات مزخرف‌اند! البته افسانه‌های جذابی هستند. کسی یکی از آن‌ها را مطرح می‌کند و بقیه می‌گویند: آهان، پس حتماً دلیلش همین بوده!»
او دربارهٔ حوا نیز توضیح می‌دهد که داستان آدم و حوا در طراحی‌اش نقشی نداشته. بااین‌حال، می‌داند که تعبیر «گاززدن از دانش» می‌تواند معنای جذابی به لوگو بدهد.
افسانهٔ دیگری نیز به آلن تورینگ، از پیشگامان علم رایانه، مربوط می‌شود. گفته می‌شود تورینگ با خوردن سیبی آغشته به سیانور به زندگی خود پایان داد و برخی لوگوی رنگین‌کمانی اپل را ادای احترام به او دانسته‌اند. جانوف می‌گوید بعدها از این روایت‌ها آگاه شده، اما رنگ‌ها را با چنین قصدی انتخاب نکرده بود. این داستان هم، مانند روایت حوا و نیوتن، از جمله معناهایی است که بعدها به لوگو نسبت داده شدند.
اما دلیل واقعی بسیار ساده‌تر است: «سیب را با یک گازگرفتگی طراحی کردم تا اندازه و شکل میوه بهتر تشخیص داده شود و مردم بفهمند که با یک سیب روبه‌رو هستند، نه یک گیلاس.»
به گفتهٔ جانوف، گاززدن سیب حرکتی آشناست که بیشتر مردم می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند؛ تجربه‌ای روزمره که از مرزهای فرهنگی عبور می‌کند.
و ماجرای byte؟
پس از پایان طراحی، مدیر بخش خلاقیت به جانوف یادآوری کرد که اصطلاح رایانه‌ای byte وجود دارد. جانوف از این شباهت خوشش آمد، اما تأکید می‌کند که ارتباط میان bite (گاززدن) و byte کاملاً تصادفی بوده. او هنگام طراحی لوگو حتی با اصطلاحات پایهٔ رایانه نیز آشنایی چندانی نداشت.
سیبی که تغییر کرد، اما سیب ماند
لوگوی اپل در طول سال‌ها تغییراتی را تجربه کرد؛ نوارهای رنگی جای خود را به نسخه‌های ساده‌تر دادند و شکل سیب نیز اندکی تغییر کرد. جانوف از این تغییرات استقبال می‌کند و معتقد است هر دوره زبان بصری خودش را دارد. بااین‌حال، برای او رضایت‌بخش است که شمای کلی سیب همچنان پابرجا مانده.
شاید همین ماندگاری، در کنار سادگی و امکان تفسیرهای گوناگون، یکی از دلایل شهرت لوگو باشد. اما اگر از خود طراح بپرسیم چرا سیب گاز زده شده، پاسخ نه در بهشت است، نه زیر درخت نیوتن و نه در رمزگذاری‌های رایانه‌ای؛ پاسخ در تصمیمی ساده برای قابل‌تشخیص‌کردن یک میوه نهفته است.
منبع:
گفت‌وگوی Creative Bits با راب جانوف، طراح لوگوی اصلی اپل «Interview with Rob Janoff, designer of the Apple logo»
پیشنهاد مطالعه: کیو آر کد کتاب ها را به کدام سو خواهد برد؟
