برچسب: بزرگ علوی

به طور دقیق نمی‌دانیم زندان چه زمانی اختراع شد اما همان‌طور که کم‌کم زندانی شدن به عنوان مجازات شناخته شد، ابعاد مختلف آن مثل نحوه اداره و نظارت بر زندان و حقوق زندانیان و تأثیر زندان هم پدیدار شد. و لاجرم ادبیات هم بخشی از این گفت‌وگو را به عهده گرفت.

کافه و کتاب انگار همیشه با هم پیوندی دارند. این پیوند هم در محتوای داستان‌ها و هم در جریان‌های ادبی و فضاهای فرهنگی نمایان است. در ایران هم سنت کافه‌نشینی که همراه با تحصیل‌کردگان از اروپا برگشته آمد، شکل جدیدی از فعالیت ادبی را شکل داد. در این پرونده نگاهی به همنشینی کافه و کتاب در شکل‌های مختلف داریم.

تصور ما این است که نویسندگی احتیاج به یک گوشه دنج و خلوت دارد. تصور نادرستی هم نیست. اما بعید است کسی فکر کند زندان همان گوشه دنج و خلوتی است که نویسنده دوست دارد به آن پناه ببرد. باوجود این نویسندگان زیادی از فرصت زندان برای نوشتن استفاده کرده‌اند. احتمالا برای اینکه ثابت کنند خیال را نمی‌شود زندانی کرد!

نگاهی به اطلاعات پشت کادرهای تصویر بنداز و ببین چی درباره چشمهایش می‌دونی:

چهار جوانی که در کافه رزنوآر و سایر کافه‌های لاله‌زار عصرهایشان را می‌گذراندند، تبدیل به یکی از مشهورترین کافه‌نشینی‌های تاریخ ادبیات شدند. آن‌ها به طعنه و شوخی خود را محفل ربعه می‌نامیدند که این اسم را در تقابل با ادبای سبعه (بدیع‌الزمان فروزانفر، نفیسی، علامه قزوینی، علی اصغر حکمت و…) روی خودشان گذاشته بودند. آن‌ها نوجو و فرنگ‌رفته بودند و می‌خواستند ادبیات جدیدی بیافرینند که با پسند نسل نوآمده خودشان تطبیق کند. در این سال‌ها از محفل ربعه بسیار گفته شده. آنقدر که شاید بد نباشد بعدها در وینش درباره ادبای سبعه هم بنویسیم.

آیا در داستان‌های فارسی به روایت تجاوز و آزارجنسی زنان پرداخته شده است؟ چه نگاهی به این ماجرا و تصویر زنان وجود داشته است؟ می‌کوشیم با بررسی چند داستان فارسی معاصر نگاهی به روایت مردانه تجاوز در داستان‌های فارسی بیندازیم.

با مرور داش آکل، چشمهایش، سووشون، شب یک شب دو، آتش بدون دود، درخت گلابی و شرق بنفشه و نیز تجمیع مضامین مشترک این داستان‌ها با اندکی اغماض، به نظر می‌رسد تازه در دهه‌ی هفتاد است که با نگاهی نسبتاً تازه‌تر از عشق مواجه می‌شویم. عشقی که تا حدودی از سیطره‌ی مبارزه به معنای سیاسی‌اش بیرون آمده است و صورت جسمانی، فردی و شخصی به خود گرفته است. اما حتی این عشق جدید هم نگاهی خوشبین و کامیاب ندارد…