کتاب در اسرع وقت
در چندسال اخیر اصطلاح و مفهومی تازه در حوزهی صنعت چاپ و نشر ایران رواج پیدا کرده: «POD».
اولین باری که گوشم آگاهانه آن را شنید و به مغزم مخابره کرد، در یکی از یکشنبههای جلسات وینش بود. دور میز بیضیشکلمان نشسته بودیم و یکی آن را بر زبان آورد، خیلی گذرا و مختصر. با خودم فکر کردم باز هم از آن اصطلاحات نامانوس انگلیسی که قرار است به زودی برایمان مانوس شود. همینطور هم شد. کمکم آدمهای بیشتری دور میز بیضیشکل راجع به آن حرف زدند و حتی قرار شد پروندهای دربارهی آن آماده کنند. همانوقتها بود که بالاخره از غار بیرون آمدم و از یکی پرسیدم «حالا این POD چی هست؟»
POD مخفف عبارت (Print on Demand) به معنای چاپ بر اساس تقاضاست. پس ربطی به پادکست یا گزینهی تازهی منوی قهوه ندارد و سروکار آن با دنیای نشر و چاپ است. جالب شد!
یکی از مهمترین دغدغههای نویسندگان و ناشران کوچک و مستقل این است که چگونه بدون نگهداری موجودی انبوه یا صرف هزینههای اولیه هنگفت، کتابها و محصولات سفارشی را در اختیار مصرفکننده قرار دهند. دقیقا اینجاست که مدل کسبوکار چاپ بر اساس تقاضا یا همان POD به کار میآید. درواقع در مدل چاپ بر اساس تقاضا، کتاب تنها زمانی چاپ میشود که سفارش و درخواست مشخصی برای آن وجود داشته باشد. این فرایند به نویسندگان و ناشران این امکان را میدهد که به جای تعداد زیادی کتاب، فقط به میزان لازم چاپ کنند و از این طریق هزینهها را کاهش دهند.
نکتهی دیگری که بیشتر برای مصرفکننده میتواند جالبباشد این است که میتوان به کتابهایی که به دلایلی از بازار نشر خارج شدهاند دسترسی پیدا کرد. یک جور خداحافظی آبرومندانه با ساعتها سرگردانی در کتابفروشیها و سایتها و «نداریم»شنیدنها و «ندارند»دیدنها، و سلام به نویسندههایی که در جریان آمد و رفت چهرهها و قلمها همچنان دوستشان داریم؛ فراموششدگانی که سالهاست به کنجی خزیدهاند.
اما واقعا همه چیز به همین خوشی و مبارکی است؟ بهویژه برای ما که در این نقطه از جهان ساکنیم و با هزارجور اما و اگر سروکار داریم. مثلا آیا کتاب موردنظر در اسرع وقت کنار فنجان گرم قهوهمان خواهد بود یا باید آنقدر انتظار کشید تا آخر از دهان بیفتد. یا اصلا قرار است کتابها با چه کیفیتی به دستمان برسد؟ مهمتر اینکه اگر کیفیت مطلوب نبود چه امکانی برای بازگشت آن وجود دارد؟
این پرسشها و دیگر موضوعاتی که نویسندگان و ناشران با توجه به نیازهای خود در سر دارند، دغدغههایی است که باید از فعالان و اجراکنندگان این فرایند پرسید.
پلتفرم «میخوانم» یکی از پیشگامان در حوزهی چاپ کتاب با مدل POD در ایران است که هویت و اهداف خود را بر این اساس تعریف کرده. «میخوانم» از سال ۱۳۹۸ به عنوان یکی از محصولات مؤسسه فرهنگی رهپویان دانش و اندیشه خلاق، فعالیت خود را آغاز کرد و مدعی است که که به دنبال حل چالشهای صنعت نشر است.
وینش با بابک ندرخانی، کارآفرین صنعت نشر و پایهگذار پلتفرم «میخوانم» گفتوگویی را ترتیب داده که میتوانید آن را در لینک زیر بخوانید.
