جاسوسی در حزب: برادران ‌یزدی‌ و حزب‌ توده ایران

«در تاریخ حزب توده ایران نکته‌های ناروشن و ناگشوده بسیاری دیده می شود.ماجرای جاسوسی حسین یزدی برای ساواک، بی شک یکی از این نکته های ناروشن و ناگشوده تاریخ حزب توده است. اگرچه درمیان خاطرات رهبران و کادرهای حزب توده گاه اشاراتی کلی وگذرا به این ماجرا دیده می شود، اما همین اشارات کلی نیز آنچنان آغشته به ناراستی‌های مصالح حزبی و منافع فراکسیونی است که کمکی به شناخت چند و چون حقیقت ماجرا نمی‌کند.»

مقدمه کتاب جاسوسی در حزب با این پاراگراف آغاز می‌شود و خواننده را ترغیب به خواندن داستانی پرپیچ وخم و سراسر رمز و راز می‌کند تا پرده از واقعیات زندگی برادران یزدی وحزب توده ایران بردارد.

در بخش اول کتاب مصاحبه‌های مفصلی با حسین و فریدون درباره کودکی و زندگی در دوران جنگ جهانی در آلمان و ایران و روابط خانوادگی و حزبی پدرشان می خوانیم. برادران یزدی فرزند مرتضی یزدی از بنیانگذاران حزب توده ایران واعضای 53نفر بودندکه مادری آلمانی داشتند و دکتر مرتضی یزدی در زمان تحصیل در آلمان با ایشان ازدواج کرده بود. ادامه فصل اول به گرایش های حزبی و کارهای سیاسی دوران جوانی دو برادر می‌پردازد.

در خلال مصاحبه‌ها متوجه می شویم که آنها در برلین شرقی ساکن می‌شوند و همزمان با تحصیل با هم حزبی‌ها و دوستان پدرشان در آلمان شرقی همکاری و زندگی می‌کنند:

«-پس از 28 مرداد هم فعالیت سیاسی می‌کردید؟

فریدون: فعالیت‌ها دیگر زیرزمینی شده بود و ما جوانان حزب توده کارمان شده بود شعارنویسی وپخش تراکت‌های حزبی.

حسین: البته برای نوشتن شعار می‌رفتیم از نانوایی‌ها خاکه ذغال می‌گرفتیم و با نفت قاطی می‌کردیم که نشود به راحتی پاک‌اش کرد. برای پخش اعلامیه‌های حزبی هم می‌رفتیم پشت ساختمان‌های چند طبقه و با تکنیک مخصوصی که برای این کار به ما یاد داده بودند، اعلامیه‌ها پس از فرارمان به زمین می‌ریخت.»

بخش اصلی داستان در برلین اتفاق می‌افتد و شاهد اختلاف‌نظرها با حزب، اتفاقات عجیب جاسوسی وحتی سرقت در ادامه کتاب خواهیم بود که بهتر است بیشتر به آن نپردازیم تا جذابیت داستان از بین نرود.

این ماجراها به‌طور طبیعی قربانیان و حاشیه‌های بسیاری هم داشته که بر ادامه داستان زندگی برادران یزدی تاثیر بسزایی گذاشته و دو بخش پایانی کتاب به برخی از آنها اشاره می‌کند.

یکی از جذابیت‌های کتاب هم استفاده از تصویر نامه‌ها، اسناد و دستنوشته‌های حزبی و اطلاعاتی و همچنین عکس‌هایی از  افراد نامبرده در خلال داستان است که به مستند بودن و درک روزگاری که خانواده یزدی از سر گذرانده‌اند، کمک می‌کنند.

کتاب به همت قاسم شفیع نورمحمدی از تابستان 2006 و آشنایی با برادران یزدی در برلین و پس از سه سال مطالعه پرونده‌های آرشیو سازمان امنیت آلمان شرقی و مصاحبه با آنها به نگارش در آمده و توسط نشر جهان کتاب در 348 صفحه منتشر شده است.

در پایان بخشی از دشواری‌های نوشتن کتاب را از زبان نویسنده بخوانیم:

«پس از پشت سر گذاشتن پیچ‌وخم‌های نفس گیر بوروکراتیک آن بنیاد وپس از گذشت سه سال، حجم عظیمی از مدارک، در بیش از سی پرونده و در هزاران صفحه در اختیارم گذاشته شد. هرگز تصور نمی‌کردم که این ماجرا چنان وسعت ودامنه‌ای داشته باشد.

گفتگوها با برادران یزدی که هر دو ساکن برلین هستند از بهار تا پایان سال 2010 گاه به زبان فارسی و گاه به زبان آلمانی، ادامه داشت. پرسش‌ها را بر اساس مدارک اشتازی، سازمان امنیت آلمان شرقی، تنظیم کردم. مرجع ومنبع، همان بازجویی‌ها ونوشته‌های اشتازی بود.»