سایت معرفی و نقد کتاب وینش
سایت معرفی و نقد کتاب وینش

ایجازی در حد خست

ایجازی در حد خست

 

کتاب هیران و بیگاه دلتنگی؛ کوتاه ترین اشعار شفاهی ایران(دیهوی بشکردی)، با جمع‌آوری و ترجمه احمد دادخداپور، دربردارنده اشعاری ناب و عمیق از زندگی هستند.  ایجاز و اختصار از بارزترین مشخصه این اشعار است. ایجازی در حد خست و به قواره کوتاهی احساسی که در بردارند.

کتاب هیران و بیگاه دلتنگی؛ کوتاه ترین اشعار شفاهی ایران(دیهوی بشکردی)، با جمع‌آوری و ترجمه احمد دادخداپور، دربردارنده اشعاری ناب و عمیق از زندگی هستند.  ایجاز و اختصار از بارزترین مشخصه این اشعار است. ایجازی در حد خست و به قواره کوتاهی احساسی که در بردارند.

 

 

نویسنده: قباد آذرآیین، داستان نویس و منتقد ادبی

 

 

کتاب هیران و بیگاه دلتنگی؛ کوتاه ترین اشعار شفاهی ایران (دیهوی بشکردی)، با جمع‌آوری و ترجمه احمد دادخداپور، دربردارنده اشعاری ناب و عمیق از زندگی هستند. ایجاز و اختصار از بارزترین مشخصه این اشعار است، ایجازی در حد خست و به قواره کوتاهی احساسی که در بردارند.

 

 

«به من تعظیم کن

شاخه‌های ترد زودتر می‌شکنند.» (هایکوی ژاپنی)

 

 

دیهوها نیز از چنین اختصار و ایجازی برخوردارند:

 

 

«مشک را به دوش بگیر

اندوه را در قلبت پنهان کن»

«نوار در ضبط

چشمان پر از اشک»

«پا برهنه مگرد

نور چشمانم می‌رود»

 

 

می‌توان معادل این اشعار را به لحاظ حسی، اشعار دوبیتی که ریشه در فهلویات (پهلویات) دارند قرار داد، هر چند دوبیتی‌ها واژگان بیشتری دارند. دیهوها اشعاری به صورت قطره چکانی هستند با کمترین کلمات، به کوتاهی و گذرایی یک احساس.

 

«دیهو شعری است شفاهی در یک بیت با معنا و فرمی مختصر در حدود چهار تا شش واژه. اغلب دیهوها ده واج دارند. این اشعار موزون و مقفا هستند… مقفا بودن این اشعار گاهی تکیه بر حالت شنیداری دارد تا رعایت قواِعد مربوط به عروض و قافیه.»

 

«معنای لغوی دیهو با نگاه به زبان منطقه «دی» معادل «لا»ی لالایی و «هو» به معنای آواز و صدازدن است. دیهو شعر و آواز دسته‌جمعی نیست، در محافل به ندرت خوانده می‌شود، همچنان که از محتوای دیهوها گویاست این اشعار برآمده از رنج و آرزوی منحصربه‌فرد سرایندگان است.» (از مقدمه کتاب)

 

درونمایه دیهوها رنج، روزمرگی، عشق و عاطفه و آرزوهای کوچک است. این رنج و روزمرگی و عشق و عاطفه و آرزو صادقانه و بی‌غل‌وغش در قالبی چنان متناسب با آن‌ها روایت می‌شوند، گویی که ظرف و مظروف تنی واحد و جداناشدنی گردیده‌اند.

 

 

«به جزیره آمده‌ام

زهرا آز من دور است»

«مرغی به بال

دلم خوش نیست»

راوی عشق‌های پاک و ساده: «گاوی قربان / ابروی کمانش»

 

 

«ادبیات ایران پیش از اسلام، در زمینه‌ی روایات دینی و ادبی، پیش از کتابت به روایت شفاهی وابسته بوده است؛ تا آنجا که حتی برای نقل شفاهی فضیلت قایل می‌شده‌اند. در این میان همراهی سروده‌های منظوم با موسیقی توسط خنیاگران، یکی ازمهم‌ترین ارکان سنت‌های ادبی را در ایران باستان سامان می‌داده است». (فرزاد قایمی؛ مقاله‌: جایگاه سنت روایت شفاهی و خنیاگری در ادبیات ایران باستان و سرنوشت آن در شعر دوره اسلامی، پژوهشنامه نقد ادب عربی).

به این ترتیب دیهوها بنا برهمین سنت شفاهی سروده شده و سینه یه سینه نقل شده‌اند.

 

«این‌گونه اشعار را که در مناطق مختلف ایران هر کدام با نامی جدا اما با محتوا و ساختاری مشترک در فرهنگ شفاهی بر زبان‌ها جاری است، ادامه شعر هجایی ایران اساطیری می‌دانند».(ص ۱۷)

 

در بخشی از معرفی این اثر می‌خوانیم:

 

«در جنوب کرمان، منطقه بلوچستان و شرق هرمزگان، این اشعار را هر کدام با نامی اما با فرم و محتوایی تقریبن واحد می‌شناسند. این اشعار در منطقه بشکرد دیهو نام دارند. برخی به اشتباه آواز و مقامی دیگر در بشکرد به نام «کردی» را با دیهوها شریک می‌دانند، اما ساختار و محتوای دیهو با کردی از هم جدا است، کردی آوازی است که آوازخوانان به‌خصوصی دارد و اشعار آن منتخب از دیوان حافظ، ترانه‌های فایز دشتستانی و دیگر اشعار معروف است، کردی‌ها مضمونی صرفا عاشقانه دارند.

 

دیهو شعر و آواز دسته‌جمعی نیست؛ در محافل به ندرت خوانده می‌شود، همچنان که از محتوای دیهوها گویا است این اشعار برآمده از رنج و آرزوی منحصر به فرد سرایندگان است، هر دیهو متنی بسیار کوتاه و محتوایی کمتر بزمی دارد به این دلیل مناسب اجرا با ساز نیست.»

 

کتاب هیران و بیگاه دلتنگی به دو شیوه بشکردی و فارسی آمده است، با الفبای فونتیک. در این هیاهو و هجوم بی‌امان واژگان بیگانه این کتاب را می‌توان به فال نیک گرفت. سزاوار است از کسانی که در این مسیر زحمت می‌کشند، بسی قدردان بود. چنبن بادا.

 

 

 

ایجازی در حد خست
شعر

  این مقاله را ۱ نفر پسندیده اند

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *