از ماست که بر ماست

با یک خاطره‌نویسی از زنی با زندگی سرشار و مملو از فعالیت و تلاش روبه‌رو هستیم. نویسنده در هیچ جا تاریخ تولدش را قید نکرده است ولی با حساب سرانگشتی می‌رسیم به حدود 1320 تا 1324 دوره‌ای که کمتر زنان تحصیل می‌کردند و خیلی‌ها می‌پندارند ایرانی‌ها در تاریکی زندگی می‌کردند. اما کتاب پر از نور است. نمی‌دانیم این از ذات خیرخواه و شاد نویسنده است یا واقعا آن روزها همین قدر روشن بوده یا هر دو.

باز به پرسش بنیادی چرا خاطره‌نویسی بر می‌گردیم؟ آیا برای مردم خواندن خاطرات بقیه جذاب است؟ چرا این امر جذاب است؟ دوست دارید بیشتر خاطرات معاصران را بخوانید یا گذشتگان؟ ایرانی‌ها یا خارجی‌ها؟ کسانی که در زمره نخبگان هستند یا مردم عادی؟

کتاب از ماست که بر ماست با شرح وضعیت خانواده و پیشینه خانوادگی پدر و مادر شروع می‌شود. سپس به کودکی و بزرگسالی نویسنده می‌پردازد. سایر ساکنان خانه و فامیل را معرفی می‌کند. معماری ساختمان‌ها و ارتباطات خانواده و فامیل را شرح می‌دهد و جزئیات جالبی از نحوه زیست مردم قبل از ورود وسایل خانگی مثل یخچال و اجاق‌گاز تعریف می‌کند.

نویسنده وقایع مهم زندگی خود را با سادگی و فروتنی و عشق شرح می‌دهد و در انتهای کتاب به بیان برخی از اندیشه‌هایش درباره موضاعات کلان و از نظر خودش مهم می‌پردازد. تنها چیزی که جایش در کتاب خالی است تصویرهایی از دوره‌های مختلف زندگی نویسنده یا مکان‌های شرح داده شده است، چیزی که وجودش باعث شفاف‌تر شدن برخی مطالب می‌شد.

کتاب روند خطی ندارد و از بخش‌های مجزا تشکیل شده است که هر کدام به موضوعی می‌پردازند. موضاعتی که لزوما در امتداد هم نیستند البته ساختار کتاب به هیچ وجه پیچیده نیست ولی خیلی هم مستقیم و سر راست نیست. عنوان بخش‌های مختلف کتاب نیز مانند متن آن لطیف، هیجان‌انگیز و برانگیزاننده است و خواننده را مشتاق خواندن آن بخش می‌کند. با توجه به اینکه نویسنده کتاب زن است و خاطرات شخصی خود را به رشته تحریر در آورده است، با ادبیاتی زنانه روبه‌رو هستیم.

درباره نویسنده و ناشر

نویسنده خانم زرین دخت عالی تحصیلات دانشگاهی دارد، مادر چهار فرزند است و سال‌ها در مدارس تدریس کرده. عاشق خانواده و مردم اطرافش است و برخورد مسئولانه با نسل‌های آینده خود را با فروتنی بسیار ارائه می‌دهد. برخلاف معمول نگاه به گذشته با عشق اما بدون اندوه است. به خواننده القا می کند که «روزگار زیبایی بود». اعضای خانواده در کنار هم با وجود سختی‌ها و تلخکامی‌ها، زیستی شاد، پویا و مسئولانه داشته‌اند که در زمان خود ستودنی و مثال زدنی است.

قلم نویسنده شیرین و فصیح است، هر چند اشتباهاتی در متن می‌توان یافت اما در مجموع متنی سره و پاکیزه دارد و از آنجا که کتاب از ماست که بر ماست تنها اثر (لااقل تا امروز) نویسنده کتاب است، باعث افسوس خواننده می‌شود که کتاب دیگری ننوشته است یا ای کاش همین کتاب را مفصل‌تر می‌نوشت و برای ما قصه‌های بیشتری از سبک زندگی و افکارش می‌گفت. از اینکه از این قلم مطالب بیشتری نمی‌توانیم بخوانیم متاسف می‌شویم.

ناشر کتاب، نشر اریس، کتابی زیبا با اندازه حروف مناسب و نه ریز، با جلدی زیبا به خوانندگان ارائه کرده است. خانم زهرا تقی‌زاده ویراستار کتاب هم در دلپذیر بودن کتاب نقش خود را به خوبی ایفا کرده است.

بخشی از کتاب

آنچه تا اینجا خواندید، داستان زندگی من بود؛ زندگی زنی که کودکی و بزرگسالی‌اش در یکی از شهرهای ایران با آداب و رسوم و حوادث و تغییرات جامعه گذشت؛ زندگی‌ای که آیینه دریافت بسیاری از واقعیات ایران است.
فارغ از همه این‌ها دوست دارم از نگاه و احساسم در باره برخی چیزها و اشخاص بنویسم.