قصه های مجید

نویسنده کتاب: ه‍وش‍ن‍گ‌ م‍رادی‌ک‍رم‍ان‍ی‌

اولین نفری باشید که به این کتاب امتیاز می‌دهید

تهیه این کتاب

نظر من

 

 

 

خلاصه‌ی داستان

مجید را همه می‌شناسیم؛ یک پسر شیرین و متفاوت است که با مادربزرگش زندگی می‌کند. او در یکی از محله‌های فقیرنشین کرمان ساکن است. _ اگرچه بیشتر ما ورژن اصفهانی او را با بازی مهدی باقربیگی می‌شناسیم._ درس‌خوان نیست، خیال‌پرداز است و دوست دارد نویسنده شود. بی‌بی که شخصیت دوم و البته مهم این داستان است سرپرستی او را به عهده دارد و هر روز با داستان تازه‌ای که مجید درست می‌کند درگیر می‌شود. این رمان در واقع یک مجموعه داستان دنباله‌دار با محوریت دو شخصیت اصلی است که در هر قسمت (انشاء، تسبیح، ناف، ناظم، شهرت، آرزوها…) رویارویی مجید و بی‌بی با ماجرا یا مشکل تازه‌ای را با زبان ساده و آمیخته به طنز از منظر اول شخص روایت می‌کند. در این اثر شهر یعنی کرمان و محله‌ی جنوب شهری که در آن ساکن هستند به عنوان شخصیت زنده حضور دارند و خود مسبب بسیاری از اتفاقات هستند.

درباره‌ی نویسنده

هوشنگ مرادی کرمانی بارها در مصاحبه‌های گوناگون گفته است که قصه‌های مجید بازتاب دوران کودکی خود اوست. زندگی مجید بی‌شباهت به خود او نیست. او که در سال ۱۳۲۳ در روستای سیویچ کرمان به دنیا آمد، به دلیل نداشتن مادر و پدر با مادربزرگش زندگی کرد و تا پایان دوران ابتدایی در همان روستا ماند. در همان دوران علاقه به خواندن در او شکل گرفت. بعدها وارد دانشکده‌ی هنرهای دراماتیک شد. سپس وارد رادیو و مطبوعات شد. اولین داستان او کوچه‌ی ‌ما خوشبخت‌ها نام داشت که در مجله ادبی خوشه منتشر شد. اما بعدها به خاطر بچه‌های قالی‌باف خانه و قصه‌های مجید مورد توجه فراوان قرار گرفت. قصه‌های مجید ابتدا به صورت داستان دنباله‌دار از سال ۱۳۵۳ منتشر شد و سپس شکل یک رمان را به خود گرفت. در سال ۱۳۶۹ کیومرث پوراحمد بر اساس آن فیلمی ساخت و اینگونه قصه‌ی مجید و بی‌بی مهربان و تنگدستش به خانه‌ها آمد. نسلی از کودکان و نوجوانان دهه‌ی شصت و دوره‌های قبل و بعد با این کودک کنجکاو و شیرین‌کار همدلی کردند. فقری که مجید با آن دست و پنجه نرم می‌کرد در خود بیانی از سختی‌های دوران جنگ و آشوبی را داشت که مردم سپری کرده بودند. شاید بتوان گفت شخصیت مجید و بی‌بی ایرانی‌ترین شخصیت‌های خلق شده در ادبیات فارسی اند.

زبان داستانی هوشنگ مرادی کرمانی عامه‌پسند، ساده، موجز، طنزآمیز و پر از اشارات به آداب و سنن فرهنگی است، به دلیل حضور دائمی مفهوم کودکی در داستان‌هایش او را نویسنده‌ی کودک و نوجوان می‌شناسند اما با این حال کتاب‌هایش برای هر کسی که بازگشتی صمیمانه و صادقانه به خود دارد خواندنی ست. او از انگشت شمار نویسندگان فارسی ‌نویس است که داستان‌هایش مورد اقتباس سینمایی قرار گرفته‌اند. از این آثار می‌توان به مهمان مامان، مربای شیرین، چکمه اشاره کرد. او دو بار نامزد جایزه‌ی جهانی اندرسن شد و در سال ۱۳۸۴ به عنوان یکی از چهره‌های ماندگار ادب ایران معرفی شد.  شما که غریبه نیستید و قاشق چای‌خوری از کارهای اخیر او هستند که مورد توجه قرار گرفته‌اند. گفتنی‌ست آثار او به زبان‌های مختلفی ترجمه شده‌اند.

قسمتی از کتاب:

باز دست به دامن بی‌بی شدم که:

_ یالا، برام توپ بخر.

هر چه بی‌بی عز و جز کرد و دلیل و برهان آورد و از نداری نالید و از توپ بد گفت و آدم‌های توپ‌دار را لعنت و نفرین کرد، به خرجم نرفت. راستش نمی‌شد تو آن محله بدون توپ زندگی کرد. صدای تاپ تاپ توپ که از تو کوچه بلند می‌شد، فیل‌ام یاد هندوستان می‌کرد و از ترس بی‌بی جرأت نمی‌کردم بروم سر کوچه و پایی به توپ بزنم. شاید هم اگر می‌رفتم آدم توپ‌دار، مثل مهدی، آبرویم را می‌برد و خیطم می‌کرد.

به هرحال، هر چه به گوش بی‌بی خواندم، و گفتم:« بی‌بی دور و برتو نگاه کن، ببین، همه توپ دارن. شهر پر از توپ شده، دنیا پر از توپ شده، مردم دارن از نون شبشون می‌زنن و برای بچه‌هاشون توپ می‌خرن که غصه نخورن، سرگرم باشن، راحت و آسوده باشن، آن‌وقت تو از خریدن یه دونه توپ بی‌قابلیت کوتاهی می‌کنی، والا مردم بهمون می‌خندن.»

زیر بار نرفت که نرفت.

 

 

 

نظرات دیگران

مرتضی آوینی: در دنیای داستان، مجید فقط یک اسم است که در کنار بی‌بی، که او هم موجودیتی فراتر از یک اسم ندارد، زندگی می‌کند. خواننده‌ی داستان مجاز است که چهره‌های بی‌بی و مجید و فضای زندگی آنها را در عالم خیال بپرورد و بنابراین، این دو نفر می‌توانند به تعداد خوانندگان قصه‌های خویش چهره‌هایی متفاوت پیدا کنند؛ چهره‌هایی مجرد که هرگز وضوح و تشخص عکس‌ها و تصاویر را ندارند.

شهرام اقبال‌زاده: اولین شرط دل‌نشین بودن یک اثر، صمیمانه بودن و صادقانه بودن آن است که این ویژگی در آثار مرادی کرمانی موج می‌زند. زبان ساده، روشن و گویا همراه با جملات کوتاه، شیوا و دلنشین بدون این که از میزان صمیمت داستان چیزی کم کند از زندگی مردم می‌نویسد در حالی که به هیچ وجه دچار روزمرگی نمی‌شود و این ویژگی‌هاست که آثار وی را برجسته می‌کند.

حسین ادهمی: گرچه مرادی کرمانی در برخی از داستان‌های خود به خلق شخصیت‌های رمانتیک نیز می‌پردازد اما موفق‌ترین و ماندگارترین شخصیت‌های داستانی آثار مرادی همانند شخصیت مجید در مجموعه قصه‌های مجید از شخصیت‌های آیرونیک هستند. این شخصیت‌های کودک از الگوی شخصیت کودکان معمولی از قشر فرودست جامعه وام گرفته شده‌اند. در شخصیت مجید ما با مجموعه‌ای از تضادها روبرو هستیم که گاهی در فراز و نشیب ماجراهایی که برایش به وقوع می‌پیوندد این تضادها آشکار می‌شود. او گاهی به دلیل ضعف‌هایی که دارد با تحقیر به خود می‌نگرد، اما در برخی از مواقع حسن خود‌شیفتگی‌اش به طور مضحکی در او تقویت می‌شود. مجید در مواقعی احمق و کودک جلوه می‌کند اما در مواقعی از همسالان خود باهوش‌تر به نظر می‌آید و درک فوق العاده را از خود نشان می‌دهد. اگرچه شخصیت مجید کانون بسیاری از تضادها و کشمکش هاست، اما شخصیتی ساده و طبیعی جلوه می‌کند. در واقع شخصیت مجید نماینده‌ی کودکان و نوجوانان نسل گذشته است کودکانی که در زیر سایه‌ی سنگین نظام نظم سالار جامعه و فرهنگ پدر سالار خانواده هیچ‌گاه مجال ابراز عقیده و بلندپروازی ندارند.

منابع:

  • یازدهمین گردهمایی ترویج زبان فارسی