حظ کردیم و افسوس خوردیم

روایت سفر با تصاویر مظفرالدین شاه و همراهان در اکسپو 1900

سفرنامه فقط گزارش یک مسیر جغرافیایی نیست، بلکه همواره مجالی برای شناخت جهان و بازشناسی خویشتن به شمار آمده. در مقاله‌ی اخیرم درباره‌ی کتاب «حظ کردیم و افسوس خوردیم»، به همین معنا پرداخته‌ام؛ اثری برگرفته از یادداشت‌های میرزا حسن‌خان مستوفی‌الممالک و دوستعلی‌خان معیرالممالک در نخستین سفر مظفرالدین‌شاه به اروپا. این نوشته‌ها، برخلاف سفرنامه‌های رسمی شاهان قاجار، لحنی صمیمی، بی‌پرده و گاه آمیخته به طنز دارند. مقاله را اینجا می‌توانید بخوانید.

در کنار این مقاله، آلبوم تصویری نیز فراهم‌شده که حاوی عکس‌های نویسندگان روزنوشت سفربه‌همراه دیگر همراهان کاروان، تصویر مظفرالدین‌شاه در خیابان‌های پاریس و نمای غرفه ایران در نمایشگاه جهانی ۱۹۰۰ پاریس است.

این تصاویر، فراتر از آن‌که اسنادی تاریخی باشند، تجربه‌ی زیسته‌ی سفر را به خواننده منتقل می‌کنند:

شگفتی رویارویی با جهان مدرن و همزمان، تلخی فاصله‌ی وطن با آنچه دیده می‌شد. بدین‌سان، آلبوم تصویری در امتداد متن کتاب و مقاله، لایه‌ای تازه برای درک نخستین مواجهه‌ی نسل جوان #قاجار با غرب می‌گشاید و مخاطب امروز را به سفری میان گذشته و اکنون فرامی‌خواند.