از کنش‌های درونی به کنش‌های بیرونی

از کنش‌های درونی به کنش‌های بیرونی


اولین نفری باشید که به این کتاب امتیاز می‌دهید

 

تهیه این کتاب

«جامانده­‌ها» از شانزده داستان کوتاه تشکیل شده است که پیوستگی روایی با یکدیگر ندارند. از ویژگی‌­های ممتاز این کتاب شاید تنوع داستان‌­های آن باشد. با آن ­که به لحاظ تم، موضوع و درون‌­مایه این شانزده داستان با یکدیگر اشتراکات زیادی دارند اما نویسنده در هر یک از آن‌­ها به سراغ جغرافیایی متفاوت می‌­رود و شخصیت‌­هایی کاملاً مستقل را با خصوصیات کاملاً مجزای خلق‌­وخویی و درونیاتی منحصر به فرد به تصویر می‌­کشد.

جامانده‌ها

نویسنده: مریم عربی

ناشر: بان

نوبت چاپ: ۱

سال چاپ: ۱۳۹۹

تعداد صفحات: ۱۲۴


«جامانده­‌ها» از شانزده داستان کوتاه تشکیل شده است که پیوستگی روایی با یکدیگر ندارند. از ویژگی‌­های ممتاز این کتاب شاید تنوع داستان‌­های آن باشد. با آن ­که به لحاظ تم، موضوع و درون‌­مایه این شانزده داستان با یکدیگر اشتراکات زیادی دارند اما نویسنده در هر یک از آن‌­ها به سراغ جغرافیایی متفاوت می‌­رود و شخصیت‌­هایی کاملاً مستقل را با خصوصیات کاملاً مجزای خلق‌­وخویی و درونیاتی منحصر به فرد به تصویر می‌­کشد.

جامانده‌ها

نویسنده: مریم عربی

ناشر: بان

نوبت چاپ: ۱

سال چاپ: ۱۳۹۹

تعداد صفحات: ۱۲۴

 


اولین نفری باشید که به این کتاب امتیاز می‌دهید

 

تهیه این کتاب

مجموعه داستان «جامانده­‌ها» نخستین اثر داستانی مریم عربی است که در روزهای پایانی سال 1399 از سوی انتشارات «بان» روانه‌­ی بازار کتاب شد.
«جامانده­‌ها» از شانزده داستان کوتاه تشکیل شده است که پیوستگی روایی با یکدیگر ندارند. از ویژگی‌­های ممتاز این کتاب شاید تنوع داستان‌­های آن باشد. با آن ­که به لحاظ تم، موضوع و درون‌­مایه این شانزده داستان با یکدیگر اشتراکات زیادی دارند اما نویسنده در هر یک از آن‌­ها به سراغ جغرافیایی متفاوت می‌­رود و شخصیت‌­هایی کاملاً مستقل را با خصوصیات کاملاً مجزای خلق‌­وخویی و درونیاتی منحصر به فرد به تصویر می‌­کشد.

طبیعتاً در هر مجموعه­ داستانی خواننده چند داستان را از باقی داستان­‌های دیگر بیش­تر دوست خواهد داشت و در رابطه با این کتاب نیز خواندن برخی از داستان‌­های آن برایم لذت‌بخش­‌تر از دیگر داستان‌­ها بود اما از امتیازات این کتاب آن است که کلیه‌ی داستان‌­هایش بسیار دقیق و با نثری روان نوشته شده­‌اند طوری که هر تک داستان به خودی خود پتانسیل تبدیل شدن به داستانی بلند را دارد.

مریم عربی نویسنده‌­ای متکی بر تکنیک است و همین امر باعث می­‌شود داستان­‌هایی با سبک­‌های متفاوت از رئالیستی تا سوررئالیستی در کتابش به چشم بخورند و همه­‌ی آن‌­ها در خلق موقعیت‌­ها، طرح شخصیت‌­ها و بازی‌­های زمانی در چارچوب نوشتاری درست و خوشایند و البته منطبق بر الگوی ثابت چیدمان عناصر داستان کوتاه موفق عمل کنند. نویسنده از ریسک‌­پذیری خود (گنجاندن داستان‌­هایی در سبک­‌ها و ژانرهای مختلف در یک مجموعه) به نتیجه مطلوبی دست یافته است؛ داستان‌­ها از یک‌دیگر عقب نمی­‌مانند و همه‌­ی آن‌ها به رغم تفاوت­‌های‌شان به لحاظ ساختاری در سطح ممتازی قرار می‌­گیرند، فرضاً داستان کاملاً رئالیستی کتاب با داستان کاملاً سوررئالیستی آن به لحاظ سطح کیفی برابری می‌کند.

اما یکی دیگر از عناصر وحدت­‌بخش میان تمامی این داستان­‌ها تلخی آن‌­هاست. با آن که نویسنده به سراغ موضوعات رایج این روزها خصوصاً در داستان‌­های زنانه چون (طلاق، ازدواج، خیانت، جدایی، پنهان­کاری و …) نرفته است اما در بطن هر داستان واقعه‌­ای هولناک و عموماً شخصی همچون خوره‌­ای روح راوی را در برگرفته و موتور محرک قصه می‌­شود. این واقعه‌­ی درونی راوی و پیرو آن، مخاطب را کاملاً دچار درگیری ذهنی و روانی می­‌کند. درواقع نوعی کشمکش درونی در میان تمامی شخصیت­‌های داستان به چشم می‌­خورد که در طول پیشرفت روایت خشت به خشت قطعات گمشده‌­ی پازل خود را تکمیل کرده و گاه به مثابه جرقه‌­ای درمی‌­آید برای آغاز کشمکشی بیرونی؛ کشمکش فرد با دیگران (جامعه).

به عنوان مثال نویسنده در داستانِ «ناخن‌های شکسته» با چینش درست رویدادها و تکمیل تدریجی آن‌­ها دست به گره­‌افکنی هولناکی پیرامون جنایتی می‌­زند که در ابتدای داستان چه مخاطب و چه دیگر شخصیت آن تصور می­کرده‌­اند صرفاً یک «حادثه» بوده است. در این داستان قرار نیست شخصیت‌­ها تا آخر خط پیش بروند و دست به انتقام‌­جویی و … بزنند بلکه درواقع به برداشته شدن نقاب­‌های‌شان (افشای راز آن‌­ها) بسنده می‌­شود که خود شاید هولناک‌­تر از هر انتقام­‌جویی یا واکنش تند و ظاهریِ بیرونی باشد.

گاهی نیز رازهای داستان‌­ها در هاله‌­ای از ابهام باقی می‌­مانند و حتی پس از تمام شدن داستان مخاطب را در چرایی‌­ها و پرسش­‌هایی باقی می­‌گذارند که برای درک­‌شان شاید لازم باشد از قوه­ تخیل خود بهره گیرد یا شاید خواندن مجدد همان تک‌داستان کدهایی را برای گره­‌گشایی موشکافانه و متقاعدکننده از آن در اختیارمان قرار دهد (مثلاً در داستان «زن پای قطار» که فضایی فراواقع‌گرا دارد و به زعم نگارنده یکی از بهترین داستان‌‌­های این مجموعه است)

در تعدادی دیگر از داستان‌­های مجموعه، مریم عربی، تحولات درونی یک کاراکتر را از نظرگاه کاراکتری دیگر به تصویر می‌­کشد. درواقع داستانِ آدم اصلی قصه نه توسط خود او که از سوی شخصی دیگر روایت می‌­شود. داستان «تا دیدار شفق» یکی از همین داستان­‌هاست که اتفاقاً آن داستان را هم به شدت پسندیدم. دختری، زندگی مادرش را از کودکی تا زمان حال روایت می‌­کند و دگردیسی او همان غافل‌گیری داستان است که در عین عجیب بودنش باورپذیر است و متمایزکننده. درواقع همین «عجیب اما باورپذیر بودن» از دیگر نقاط اشتراک وحدت­‌بخش میان داستان‌­های کتاب «جامانده‌ها»ست.

سوژه‌­هایی که عربی به سراغ‌شان رفته است شاید در نگاه کلی چندان آشنا نباشند، شاید کم­تر نویسنده‌­ای به سراغ‌شان رفته باشد، شاید در میان دغدغه­‌مندی­‌های روز جامعه جایی نداشته باشند اما اتفاقاً همین متفاوت بودن و دور از دسترس بودن‌شان است که خواندن آن‌­ها را برای مخاطب جذاب می­‌کند. درواقع این تجربه­‌گرایی کنترل‌­شده در چارچوب تکنیک­‌ها در عین یله­‌گی و رهایی در انتخاب موضوع و دغدغه­‌ها قابل ستایش است.
همچنین حفظ یکدستی بافت و وحدت در سطح کیفی داستان‌­های کتاب باعث می‌­شود هیج داستانی از داستان دیگر مجموعه پیشی نگیرد و همین امتیاز، کتاب را به اثری خواندنی و لذت‌بخش تبدیل می‌­کند.

 

  این مقاله را ۲ نفر پسندیده اند

اشتراک گذاری این مقاله در فیسبوک اشتراک گذاری این مقاله در توئیتر اشتراک گذاری این مقاله در تلگرام اشتراک گذاری این مقاله در واتس اپ اشتراک گذاری این مقاله در لینکدین اشتراک گذاری این مقاله در لینکدین

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.