روز: 21 تیر 1401

غربی‌ها به مناسبت این‌که دست‌نوشته‌های آثار ادبی کلاسیک‌شان را در دست دارند می‌دانند شرلوک هلمز در نسخه‌های اولیه آرتور کانن دویل نامش شرینفورد هوپ بوده، نام اولیه رمان «خانم دالووی» ساعت‌ها بوده و اسکار وایلد تصویر دوریان گری» را بارها شخصاً سانسور کرد اما باز هم کتاب آن‌طور جنجالی شد. اما ما چه چیزی می‌توانیم از دست‌نوشته‌های آثار کلاسیک ادبیات داستانی‌مان بفهمیم؟ روبرت صافاریان در این یادداشت از اهمیت در دست داشتن دست‌نوشته‌ها می‌نویسد، سپس می‌پرسد دست‌نوشته‌های بزرگان ما کجاست و در انتها پیشنهاد می‌کند مثل «موزه سینما»، موزه‌ای هم برای نگهداری دست‌نوشته‌های آثار کلاسیک ادبیات داستانی‌مان داشته باشیم.

شکل نوشتن کلمات تصویری در ذهن ما می‌سازد. جدای از بحث درست‌نویسی -یا غلط‌نویسی!- خود شکل کلمات این تصویر را از نویسنده‌ی کلمات می‌سازند. آنها همان آن‌ها نیست و مثلاً همان مثالی را به ذهن متبادر نمی‌کند که مثلن می‌کند. در ذهن شما این‌طور نیست؟ برای گیتی صفرزاده نویسنده‌ی یادداشت کف سابون چه شکلی است؟ که همین‌طور است!

عتیق رحیمی از مهم‌ترین نویسندگان فارسی‌زبان امروز است. در افغانستان به دنیا آمده و جوانی کرده و از 23 سالگی در فرانسه زندگی کرده است. سه رمان اولش را به فارسی دری نوشت، «سنگ صبور» رمان برنده‌ی جایزه گنکور را به فرانسوی و «لعنت به داستایوسکی» را به انگلیسی. او فیلم‌ساز هم هست و دوتا از رمان‌هایش را خودش به فیلم تبدیل کرده. این پرونده هم فتح بابی است برای آَشنایی بیشتر با این فیلم‌ساز-نویسنده‌ی افغان-فرانسوی!

مادام ژان دیولافوآ Jane Dieulafoy به همراه همسرش مارسل اگوست دیولافوآ باستان‌شناسان فرانسوی بودند که از سوی دولت فرانسه برای انجام کاوش‌های باستان‌شناسانه سه‌بار در حد فاصل سال‌های 1881 تا 1886 به ایران آمدند. مادام دیولافوآ مشاهدات و استنباط‌هایش از ایران و اوضاع آن را در قالب سه سفرنامه مکتوب کرد که امروز منبع قابل اعتنایی جهت شناخت ایران عهد ناصری به شمار می‌رود. آن‌ها در پانزده سال پایانی سلطنت ناصرالدین‌شاه به ایران آمدند. این زوج باستان‌شناس نتیجه بسیاری از کاوش‌های خود را از ایران خارج و به موزه لوور پاریس منتقل کردند.

اروین د. یالوم روانشناسی‌ است که در ادبیات داستانی نیز دستی دارد و با کتاب «وقتی نیچه گریست» به چنان موفقیتی رسید که کمتر کسی‌ست آن را نخوانده یا دست کم از محتوایش بی‌خبر باشد. یالوم قلم روان و بیان ساده‌ای دارد اما موفقیت این کتاب را مدیون تسلطش به روانشناسی است که توانسته تعریف دقیقی از شخصیت‌هایش ارائه دهد. کتاب «وقتی نیچه گریست» از جهات مختلفی برجسته و قابل بررسی است اما یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آن، درمان‌پذیر شدن درمان‌گر است. در متن پیش‌رو که ترجمه‌ای اقتباسی است از مقاله‌ای به همین نام از آنا شهرور، سعی شده به تعریفی از شخصیت دکتر بروئر پرداخته شود.