داستان «او» مانند یک عاشقانه سیاسی در بستر یک فضای سیاسی دانشجویی آغاز میشود اما به راه دیگری میرود. مرد انگار از همان اول خودبسنده بوده است و نه راوی و نه نویسنده نمیخواهند زن داستان را ببینند و زن تنها محملی برای سوگواری و تشییع جنازه مرد فرورفته در خود است و خواننده در فضایی مهآلود در ذهن راوی گم میشود.
سال گذشته گروهی از اهالی ادبیات و خوانندگان وینش، ده داستان فارسی برگزیده صدسال اخیر را در پویش «صدسال شمسی، ده داستان فارسی» انتخاب کردند. میخواهیم پروندههایی برای برخی از این داستانها منتشر و فرصت بیشتری برای نقد و بررسی شش کتاب اول این نظرخواهی فراهم کنیم. در دومین پرونده از این سری پروندهها به کتاب «دایی جان ناپلئون» نوشته ایرج پزشکزاد پرداختهایم. این پروندهها با چهار کتاب دیگر برگزیدهی پویش در ماههای آینده ادامه پیدا خواهند کرد.
در گذر زمان، رمان «دایی جان ناپلئون» به فهرست «خواندنیترین رمانهای ایرانی» راه یافت. اما در ابتدا رمان مورد اقبال نبود. پزشکزاد نه از گروه ملتزمان ادبی بود و نه جزء آوانگاردها به شمار میرفت. جریان مسلط نقدِ زمانه نیز چشم بر کار او بست.حتی وقتی به مدد سریال موفق ناصر تقوایی شهره خاص وعام شد، برای نویسنده خود جایی در جمع نویسندگان جا سنگین دستوپا نکرد. زیرا این رمان، مثلاً مانند سووشونِ سیمین دانشور، در زمره رمانهای ملتزم به گفتمان پُر طرفدارِ غربزدگی، نبود.
این یادداشت از حسن میرعابدینی مولف کتاب «صدسال داستاننویسی ایران» در مجله اندیشه پویا شماره ۴۳. خرداد و تیر ۱۳۹۶ چاپ شده است و ما در وینش آن را بازنشر میکنیم.
افسانه ریش آبی (Bluebeard) علاوه بر این که فرایند بیداری و افزایش آگاهی روانِ زنانه را به تصویر میکشد، نشاندهنده این است که این افزایش آگاهی چگونه پابهپای روح زمانه در نحوه روایت داستانها نمود پیدا میکند. این افسانه آشکارا این پیام را در بردارد که به زنان هشدار دهد در دام مردان متجاوزی که با آنان بدرفتاری میکنند نیفتند، اما بررسی روانشناختی آن آشکار خواهد کرد که ریش آبی قبل از این که مردی در جهان بیرون باشد، در گوشهوکنار روان آسیبدیده زنان جای دارد. املی نوتوم با رویکردی پست مدرن سراغ این افسانه رفته است.
کاوه فولادینسب مینویسد: «ارکستراسیون دقیق شخصیتهای داستانی در «داییجانناپلئون» حیرتآور است. اینهمه شخصیت داستانی خوب و ملموس و باورپذیر، آنهم با این تنوع خیرهکننده، این رمان را به اثری تمثیلی دربارهی جامعهی ایرانی بدل میکند و ترس و توهم غریبی را به نمایش میگذارد که سالها و دهههاست یقهی خرد و کلان ما را گرفته. من برای انگلوفوبیای داییجان صدهاهزار نمونهی دانهدرشت و خردهپا میشناسم؛ شما چطور؟»
این مقاله نخستین بار در شماره اسفند 99 مجله کرگدن منتشر شده است و در وینش آن را بازنشر میکنیم.
ایرج پزشکزاد از چه خاستگاهی نویسنده شده بود و نوشتن این کتاب مستطاب دایی جان ناپلئون در زندگیاش چه تاثیراتی گذاشت؟ داستان و شخصیتهای باغ بزرگ دایی جان هرکدام چه ردپایی در زندگی او داشتند؟ کتاب روی دنیای بیرون چه اثری داشت؟ در این یادداشت ده نکته درباره پزشکزاد و رمان و بعداً سریال دایی جان ناپلئون میتوانید بخوانید.
داستان «او» مانند یک عاشقانه سیاسی در بستر یک فضای سیاسی دانشجویی آغاز میشود اما به راه دیگری میرود. مرد انگار از همان اول خودبسنده بوده است و نه راوی و نه نویسنده نمیخواهند زن داستان را ببینند و زن تنها محملی برای سوگواری و تشییع جنازه مرد فرورفته در خود است و خواننده در فضایی مهآلود در ذهن راوی گم میشود.
سال گذشته گروهی از اهالی ادبیات و خوانندگان وینش، ده داستان فارسی برگزیده صدسال اخیر را در پویش «صدسال شمسی، ده داستان فارسی» انتخاب کردند. میخواهیم پروندههایی برای برخی از این داستانها منتشر و فرصت بیشتری برای نقد و بررسی شش کتاب اول این نظرخواهی فراهم کنیم. در دومین پرونده از این سری پروندهها به کتاب «دایی جان ناپلئون» نوشته ایرج پزشکزاد پرداختهایم. این پروندهها با چهار کتاب دیگر برگزیدهی پویش در ماههای آینده ادامه پیدا خواهند کرد.
در گذر زمان، رمان «دایی جان ناپلئون» به فهرست «خواندنیترین رمانهای ایرانی» راه یافت. اما در ابتدا رمان مورد اقبال نبود. پزشکزاد نه از گروه ملتزمان ادبی بود و نه جزء آوانگاردها به شمار میرفت. جریان مسلط نقدِ زمانه نیز چشم بر کار او بست.حتی وقتی به مدد سریال موفق ناصر تقوایی شهره خاص وعام شد، برای نویسنده خود جایی در جمع نویسندگان جا سنگین دستوپا نکرد. زیرا این رمان، مثلاً مانند سووشونِ سیمین دانشور، در زمره رمانهای ملتزم به گفتمان پُر طرفدارِ غربزدگی، نبود.
این یادداشت از حسن میرعابدینی مولف کتاب «صدسال داستاننویسی ایران» در مجله اندیشه پویا شماره ۴۳. خرداد و تیر ۱۳۹۶ چاپ شده است و ما در وینش آن را بازنشر میکنیم.
افسانه ریش آبی (Bluebeard) علاوه بر این که فرایند بیداری و افزایش آگاهی روانِ زنانه را به تصویر میکشد، نشاندهنده این است که این افزایش آگاهی چگونه پابهپای روح زمانه در نحوه روایت داستانها نمود پیدا میکند. این افسانه آشکارا این پیام را در بردارد که به زنان هشدار دهد در دام مردان متجاوزی که با آنان بدرفتاری میکنند نیفتند، اما بررسی روانشناختی آن آشکار خواهد کرد که ریش آبی قبل از این که مردی در جهان بیرون باشد، در گوشهوکنار روان آسیبدیده زنان جای دارد. املی نوتوم با رویکردی پست مدرن سراغ این افسانه رفته است.
کاوه فولادینسب مینویسد: «ارکستراسیون دقیق شخصیتهای داستانی در «داییجانناپلئون» حیرتآور است. اینهمه شخصیت داستانی خوب و ملموس و باورپذیر، آنهم با این تنوع خیرهکننده، این رمان را به اثری تمثیلی دربارهی جامعهی ایرانی بدل میکند و ترس و توهم غریبی را به نمایش میگذارد که سالها و دهههاست یقهی خرد و کلان ما را گرفته. من برای انگلوفوبیای داییجان صدهاهزار نمونهی دانهدرشت و خردهپا میشناسم؛ شما چطور؟»
این مقاله نخستین بار در شماره اسفند 99 مجله کرگدن منتشر شده است و در وینش آن را بازنشر میکنیم.
ایرج پزشکزاد از چه خاستگاهی نویسنده شده بود و نوشتن این کتاب مستطاب دایی جان ناپلئون در زندگیاش چه تاثیراتی گذاشت؟ داستان و شخصیتهای باغ بزرگ دایی جان هرکدام چه ردپایی در زندگی او داشتند؟ کتاب روی دنیای بیرون چه اثری داشت؟ در این یادداشت ده نکته درباره پزشکزاد و رمان و بعداً سریال دایی جان ناپلئون میتوانید بخوانید.
Thanks for clicking. That felt good.
Close
