روز: 20 بهمن 1399

سرزمین خانه‌به‌دوش‌ها کتابی است که در مقوله‌ی «نان‌فیکشن» یا ناداستان قرار می‌گیرد. نویسنده‌ی کتاب جسیکا برودر ماه‌ها در ماشینی با این آدم‌های خانه‌به‌دوش سفر کرده، با آن‌ها زندگی کرده و حرف زده و حاصل این گفت‌وگوها را در کتابش آورده است. این خانه‌به‌دوشی پدیده‌ای عجیب است در آمریکای امروز حاصل بحران اقتصادی سال ۲۰۰۸ که قیمت مسکن را به شدت بالا برد و بی‌قراری روانی بعضی آدم‌های جامعه آمریکا. در ایران هم ناداستان موردعلاقه روشنفکران قرار گرفته است اما تلقی ما از ناداستان چیز به کلی متفاوتی است. میل ما به ناداستان کمتر با تحقیق میدانی و بیرونی همراه است، بلکه برعکس پاسخی است به یک جور تامل درون‌گرایانه و شخصی.

دیکنز در اوج شهرت وقتی به آمریکا رفت از زندان‌های بوستون، نیویورک و بالتیمور هم بازدید کرد. زندان همیشه در کارهای او سروکله‌اش پیدا می‌شود. در یادداشت‌های پیک‌ویک، در آرزوهای بزرگ وقتی پیپ زندان نیوگیت را می‌بیند، در به زندان افتادن فاگین پیر، در داستان دو شهر و در بسیاری از آثار دیگر دیکنز. زندان خاطره‌ای تروماتیک در کودکی دیکنز است: در ۱۲ سالگی او شاهد بود پدرش، و بعدا بقیه خانواده او، را به خاطر بدهی‌ بالا آوردن به زندان می‌برند.
اما در آثار دیکنز فقط زندان‌ها نیستند که زندانند! کارخانه‌های سرشار از استثمار قرن نوزدهمی کارگران و خانه خانم هاویشام هم زندانند. زندان استعاری به زندانی استعاری هم نیاز دارد و در آثار دیکنز همه به نوعی در بازداشتند. این مقاله را تا انتها بخوانید تا برسید به اشاره نویسنده به حقایقی از زندگی شخصی دیکنز و سپس تفسیر او.

«قاچار قوچار» عبارتی که تنها ۵ نفر در دنیای داستان  آن را شنیده‌اند و معنایش را می‌فهمند. این عبارت در خانواده آنیتا متولدشده است و تنها او و برادرش و پدر و مادر آنیتا و راوی از آن خبر دارند و وقتی اوضاع پیچیده و بغرنج می‌شود آنیتا می‌گوید «همه‌اش قاچار قوچار شده» اقتصاد خانواده ناگهان متحول شده. از خانه‌ای تنگ و تودرتو و پر از مورچه به خانه‌ای اعیانی در بنگلور رفته‌اند. اما ثروتمند شدن بخصوص اگر مثل اجل ناگهانی باشد، دردسرهای زیادی هم دارد.

محمداسماعیل حاجی علیان نویسنده و پژوهشگر است. از او تاکنون چندین رمان و مجموعه داستان و کتاب پژوهشی «داستان‌های عامیانه استان سمنان» منتشر شده است. مجموعه داستان او به اسم «اگر زنش بشم می‌تونم شمر رو بغل کنم» نامزد جایزه ادبی جلال در سال ۹۷ شد و رمانش با نام «چهار زن» جایزه اول رمان اول ماندگار را گرفت.

حاجی علیان چندسال پیش رمانی با نام «اپرای مردان سبیل استالینی» نوشت که نشر ققنوس به چاپ رساند. از او خواستیم که از دلایل انتخاب این نام برای رمانش بگوید.