مروری بر نامزدهای اسکار ۲۰۲۶
این مقاله را ۳ نفر پسندیده اند
با اعلام فهرست نامزدهای اسکار ۲۰۲۶، حالا میشود با فاصلهای اندک و نگاهی جمعبندیشده به سال ۲۰۲۵ برگشت؛ سالی که برای سینما، سالی پرکار، متنوع و تا حدی غافلگیرکننده بود. پس از رکود و وقفهای که همهگیری کرونا بر چرخه تولید و نمایش فیلمها تحمیل کرده بود، بسیاری از فیلمسازان مهم و شناختهشده دوباره به صحنه بازگشتند و حاصل این بازگشت، مجموعهای از آثار جسورانه، شخصی و گاه متفاوت بود که هم در گیشه و هم در محافل جشنوارهای و آکادمیک بازتابی جدی پیدا کرد. نامزدهای امسال اسکار، بیش از هر چیز، بازتاب همین دورهی احیا و بازاندیشی در سینمای جهاناند؛ دورهای که در آن تجربههای معوق، صداهای خاموشمانده و پروژههای بهتعویقافتاده، بالاخره فرصت بروز پیدا کردند. در اتفاقی شگفتانگیز، چند فیلمساز ایرانی با پرچم کشورهای دیگر! در میان نمایندگان اسکار فیلم بینالمللی حضور داشتند. جعفر پناهی با فیلم «یک اتفاق ساده» از فرانسه، شهرام مکری با «خرگوش سیاه، خرگوش سفید» از تاجیکستان و مستند «اوزاک یوللار» (راههای دور) به کارگردانی سارا خاکی و محمدرضا عینی، که در بخش بهترین مستند بلند به جمع نامزدهای نهایی راه یافته است. این اتفاق سادهای نیست و باید بررسی شود چرا ظرفیتهای سینمای ایران نصیب دیگر کشورها میشود؟ در آستانهی اسکار ۲۰۲۶، میتوان با اطمینان گفت سینما بیش از هر زمان دیگری چهرهای دوگانه دارد: از یکسو بازگشت پرقدرت فیلمسازان بزرگ و مؤلف را میبینیم و از سوی دیگر، سایهی سیاست، هویت و ملاحظات ایدئولوژیک که بهوضوح بر انتخابهای اعضای آکادمی افتاده است. فهرست نامزدهای امسال نه فقط ویترینی از بهترین فیلمها، بلکه آینهای از وضعیت پرتنش و چندپارهی جهان امروز است. اما شاید مهمترین ویژگی اسکار ۲۰۲۶، پررنگ بودن سیاست در لایههای پنهان رأیگیری باشد. در سالهای اخیر، آکادمی بهشدت نسبت به تصویر جهانی خود حساس شده است. ترکیب اعضا تغییر کرده، تنوع نژادی و جغرافیایی افزایش یافته و همین موضوع باعث شده برخی فیلمها صرفاً بهدلیل ارزشهای فرامتنیشان شانس بیشتری پیدا کنند. این مسئله البته بهمعنای بیکیفیت بودن آثار نیست، اما باعث میشود مرز میان «بهترین فیلم» و «مهمترین فیلم از نظر سیاسی» گاه مخدوش شود. مروری بر نامزدهای اسکار 2026
یک اتفاق تاریخی
اسکار امسال برای سینمای ایران هم پر از حاشیه و ماجرا بود… از جنجالهای سر گرفته بر سر فیلمهای شاخصی همچون «پیر پسر» یا «غریزه» تا خروج خانه سینما از کمیته انتخاب نماینده ایران که در نهایت به انتخاب «علت مرگ نامعلوم» منجر شد همه و همه یادآور این سال پرماجراست.
نامزدهای نود و هشتمین دوره جوایز سینمایی اسکار در حالی اعلام شد که فیلم ژانر وحشت- اکشن «گناهکاران» با بازی مایکل بی. جردن، رکورد قبلی ۱۴ نامزدی را که متعلق به فیلمهای «همه چیز درباره ایو» (۱۹۴۰)، «تایتانیک» (۱۹۹۷) و «لالالند» (۲۰۱۶) بود، شکست و موفق شد ۱۶ نامزدی کسب کند.
سال ۲۰۲۵ برای سینما سال «بازگشت نامها» بود. کارگردانانی که چند سالی یا در سکوت بودند یا درگیر پروژههای کوچکتر، اینبار با آثاری پرخرج، جاهطلبانه و گاه بسیار شخصی بازگشتند. فیلمهایی از پل توماس اندرسن، کلویی ژائو، رایان کوگلر و دیگران نشان میدهد که استودیوها دوباره حاضر شدهاند روی سینمای مؤلف سرمایهگذاری کنند؛ سینمایی که نه فقط برای گیشه، بلکه برای اعتبار هنری و جوایز ساخته میشود. این حضور پررنگ باعث شده رقابت در بخش بهترین فیلم و بهترین کارگردانی بهشدت فشرده و حتی سیاسی شود.
در میان نامزدها، گرایشی آشکار به روایتهای تاریخی، بازخوانی گذشته و پرداختن به زخمهای جمعی دیده میشود. بسیاری از فیلمهای شاخص امسال بهطور مستقیم یا غیرمستقیم به مسائلی چون خشونت ساختاری، استعمار، نژاد، مهاجرت، سرمایهداری افسارگسیخته و بحران هویت فردی میپردازند. این انتخابها تصادفی نیستند؛ آکادمی سالهاست که میکوشد خود را همگام با گفتمانهای غالب اجتماعی و سیاسی نشان دهد و اسکار ۲۰۲۶ ادامهی همین مسیر است.
در بخش بازیگری نیز شاهد ترکیبی جالب از ستارهها و بازیگران مستقل هستیم. از یکسو چهرههایی که سالهاست در مدار اسکار میچرخند و هر حضورشان نوعی «رویداد» تلقی میشود، و از سوی دیگر بازیگرانی که با نقشهایی جسورانه و غیرمتعارف وارد رقابت شدهاند. نکتهی قابل توجه این است که بسیاری از این نقشها، شخصیتهایی در حاشیهی قدرت هستند؛ زنانی سرکوبشده، مردانی شکستخورده، یا انسانهایی گرفتار در ساختارهای ناعادلانه. این انتخابها بیش از آنکه صرفاً هنری باشند، حامل پیاماند.
از سوی دیگر، واکنش منتقدان و تماشاگران نیز دوپاره است. عدهای اسکار ۲۰۲۶ را نشانهی بلوغ سینمای جریان اصلی میدانند؛ سینمایی که دیگر از جهان واقعی فرار نمیکند. در مقابل، برخی معتقدند آکادمی بیش از حد درگیر پیام شده و جسارت فرمی، طنز، یا حتی سرگرمی ناب را نادیده میگیرد. غیبت برخی آثار محبوب یا ژانری از فهرست نامزدها، این انتقادها را پررنگتر کرده است.
در مجموع، اسکار ۲۰۲۶ بیش از آنکه جشن «بهترینها» باشد، صحنهی نمایش وضعیت امروز سینماست: سینمایی آگاه، مضطرب، سیاسی و در عین حال تشنهی معنا. سالی که در آن فیلمسازان بزرگ دوباره حرفهای جدی زدند و آکادمی، آگاهانه یا ناآگاهانه، نشان داد که هنر هفتم دیگر نمیتواند از سیاست جدا بماند. شاید همین تنش، مهمترین امضای سینمای این سال باشد.پیشنهاد مطالعه: در خدمت و خیانت کتاب به سینما
