گلستان ژاپنی

تسوره زوره گوسا، نوشتۀ یوشیدا کنکو را ادیبان ایران‌شناس، سرزمین برآمدن آفتاب «کتاب گلستان ژاپنی» می‌نامند. این تشبیه هم برای درون‌مایۀ سرشار از پند و حکمت و عرفان و حکایت‌های آمیخته به طیب و طنز این کتاب گران‌قدر است، و هم آنکه از ایجاز و ایهام و اعجاز زبان گلستان نشان دارد و با شیوه‌ای سهل و ممتنع ساخته شده است.

اگربخواهیم این دو اثر را کنار هم بگذاریم باید بگوییم که بینش سعدی و کنکو و نوشته‌هایشان آیینۀ روح و منش و اندیشه و آداب و سنت‌های اجتماع هر کدام آن‌هاست که نه همان در روزگار آنان بلکه تا به امروز نیز اعتبار دارد. حال و منش و شخصیت کنکو، سردنمای اما در درون به‌تندی حساس و تاثرپذیر، آرام اما هنرمندانه باریک و ظریف و طنزآمیز، کهنه‌پسند در ذوق و محافظه‌کار در اندیشه و پرملاحظه در  برابر نوآورده‌ها، هنوز در میان ژاپنی‌ها کم و بیش عمومیت دارد.

چنانکه حکایت‌های گلستان را نیز می‌توان از روزگار سعدی تا زمانۀ ما در جامعۀ ایرانی و در فکر مردم این سرزمین در توالی و تکرار دید.  

بخشی از متن گلستان ژاپنی

مردی که زیبایی زن را درنیابد و نستاید، اکر هم از بسیاری جهات به کمال باشد، در چشم من چنان غیرطبیعی است که جام شراب خوش‌تراشی که ته ندارد.

آنکه بی‍راه شده و به نابسامانی گرفتار آمده، پیوسته در این حیرت است که چگونه نهیب اندرزهای پدر و مادر و سرزنش‌های زمانه را در درون نشنیده است، اما روزگار چنین سرگشته‌ای باز بسی بهتر از مردی تنهاست که همواره از خفت و خیزش بجنبد زمین.

بااین‌همه زیاد هرزه مباش. بهتر آنکه زنان تو را مردی دانند که نرم‌کردنش دشوار باشد.