تاریخ سازان بریتانیا

تاریخ‌سازان بریتانیا، کتابی است کوتاه و خوش‌خوان. از آن کتاب‌ها که در کنار اطلاعات تاریخی و اجتماعی، الهام‌بخش و تأثیرگذار هم هستند. جنی موری، نویسنده کتاب، روزنامه‌نگاری سرشناس و مصاحبه‌کننده‌ای چیره‌دست است که می‌کوشد نسل‌های جوان را با میراث فرهنگی و انسانی زنان سرزمینش _بریتانیا_ آشنا کند.

ترجمه فارسی کتاب به قلم پرتو شریعتمداری، شامل ۸ زندگی‌نامه از ۲۱ سرگذشتی است که موری در کتابش آورده است. البته زندگی‌نامه نه به معنی متعارف آن، بلکه جستارهایی موجز و عمیق از سرگذشت زنان پرچمدار در جنبش‌های برابری‌خواهانه و اجتماعی، با این انگیزه که خواننده فارسی‌زبان با زنانی کمترشناخته‌شده آشنا شود که برای پایان‌دادن به نابرابری دیرپا و ریشه‌دار میان زن و مرد در دو سده اخیر گام‌های بلندی برداشتند و رنج‌های فراوانی را به جان خریدند.   

داستان فراز و فرودهای این زنان بخصوص در مقطع زمانی فعلی برای زنان ایرانی الهام‌بخش است، چراکه راه رسیدن به آزادی و ازبین‌بردن نابرابری، مسیری دشوار، ناعادلانه و پر از موانع است و قصه زنانی که توانستند با شجاعت، پشتکار و البته رنج گام‌های بزرگی بردارند، آموزنده و چراغ راهی برای آیندگان خواهد بود.

مری ولستون کرافت در قرن هجدهم می‌زیست. نویسنده کتاب تاریخ‌سازان بریتانیا که نخستین اعلامیه برابری‌خواهانه زنان است. او از جمله پیشگامان مبارزه برای حق رای زنان در انگلستان بود و همواره زنان را به استقلال و تحصیل تشویق می‌کرد. او همچنین مادر مری شِلی نویسنده کتاب مشهور فرانکنشتاین است که بااینکه هرگز مادرش را ندید اما بسیار از آثار او تأثیر پذیرفت.

ایدا لاولیس، یگانه فرزند مشروع جورج گوردون نوئل بایرون معروف به لرد بایرون، شاعر مشهور و بسیار بی‌بندوبار بود. اما او زیردست مادرش پرورش یافت و هرگز پدرش را ندید. چیزی که ایدا لاولیس را درتاریخ بریتانیا جاودانه کرده، این است که او را به عنوان اولین برنامه‌نویس کامپیوتر می‌شناسند. او بسیار هوشمند و دارای مهارت‌های تحلیلی شگفتی بود. او به راستی پیوند ژنتیکی خلف والدینش بود. ترکیبی عالی از شعر و ریاضیات.

یکی از محورهای اصلی کتاب تاریخ‌سازان بریتانیا ، فعالیت‌های انجام‌شده برای گرفتن حق رأی برای زنان است. اکثر زنان این فهرست از جمله افراد مؤثر در این مبارزه طولانی بودند.

میلیسنت گارت فاست، از نوجوانی فعال حقوق زنان بود. او در ۲۲ سالگی اولین دور سفرهایش برای سخنرانی در مورد حق‌رأی‌خواهی زنان را آغاز کرد. کارزاری که ۶۰ سال از عمرش را صرف آن کرد. فاست رهبر رسمی جنبش حق‌رأی‌خواهی نیز شد و در سال ۱۸۹۷ رئیس اتحادیه ملی انجمن‌های حق رأی زنان. او برای احقاق حقوق شهروندی زن‌ها خستگی‌ناپذیرترین مبارز بود و همه عمر تلاش کرد تا زنان کشورش در آموزش، کار و آزادی به حقوق برابر با مردان دست یابند و به بهره‌کشی و سوءاستفاده‌های جنسی از آنها پایان داده شود.

نام املین پانکهرست هم از دیرباز با نام کارزار حق رأی زنان گره خورده است. اما او برعکس همتایش فاست، از به‌کارگیری روش‌های ستیزه‌جویانه و جنجالی برای رسیدن به هدف روی‌گردان نبود. املین به زبان انگلیسی تسلط فوق‌العاده‌ای داشت. خوب صحبت می‌کرد و خوب می‌نوشت. بارها به زندان رفت. دو پسرش را از دست داد و زندگی سختی را گذراند. اما هرگز دست از آرمانش برای حقوق زنان دست نکشید. اگر چند هفته بیشتر عمر می‌کرد، می‌دید که حق رأی کامل زنان سرانجام بدست آمد.

کنستانس مارک‌ویچ، در واقع اولین زنی بود که با پیروزی در انتخابات به مجلس راه یافت اما چون عضو شین فن، شاخه سیاسی ارتش جمهوری‌خواه ایرلند بود، به پیروی از سیاست حزب از ورود به مجلس امتناع کرد و هیچ‌گاه در این نهاد حضور نیافت. او زنی بود که دلیرانه و با پایبندی به آرمان ایرلند مستقل سال‌های زیادی از عمرش را مبارزه کرد و حتی سلاح بدست گرفت و جنگید.

نانسی استور،‌ زنی امریکایی تبار، نخستین زنی است که به مجلس بریتانیا راه یافت. او آرام و با سنجیدگی راهش را به مجلس عوام گشود، برای بهبود زندگی زنان و کودکان کوشید و جاروجنجالی هم به پانکرد. کم‌گو بود و برای زنان پس از خودش تأثیرگذار بود.

مارگارت تاچر نه تنها زنی تاریخ‌ساز در بریتانیا بلکه از زنان شاخص جهان به‌شمار می‌رود. زندگی سیاسی‌اش به حدی تأثیرگذار است که فلسفه‌اش بیش از هر فلسفه سیاسی دیگری بر بریتانیا اثرگذار بوده است. او رفته اما تاچریسم همچنان باقیست. خصوصی‌سازی خدمات ضروری، کاهش خانه‌سازی دولتی، بازار آزاد، مقررات‌زدایی از خدمات مالی و اشاعه این فرهنگ که فرد باید روی پای خودش بایستد و متکی به دولت نباشد از پیامدهای فلسفه سیاسی اوست. او نه تنها به زنان بریتانیا بلکه جهان یاد داد که یک زن می‌تواند همواره ذهنی فعال و هشیار داشته باشد.

نیکلا استرجن در مقام  رهبر حزب ملی اسکاتلند و وزیر اول پارلمان کشور یک‌باره وارد صحنه سیاسی بریتانیا شد. او برای استقلال اسکاتلند تلاش می‌کند و با آرمان‌های برابری‌خواهانه برای زنان، حزبش را قاطعانه رهبری می‌کند. مسیرش از ۱۶ سالگی تا به امروز مشخص بوده است. با تلاش خستگی‌ناپذیر، پیوسته مهارتش را در سخنوری تقویت کرده و بر آمادگی‌اش برای حضور بی‌وقفه در تلویزیون و نشریات می‌افزاید. تاریخ‌سازان بریتانیا او را «خطرناک‌ترین زن در بریتانیا» خوانده است. چه بسا روزی اسکاتلند را از این کشور جدا کند.

سرگذشت هر یک از این زنان به ما می‌آموزد که تاریخ‌سازی با آرمانی بزرگ‌تر از خود، تلاش پیوسته، چالش‌های فراوان و البته رنج و سوگ همراه است. هیچ هدف والایی به آسانی به دست نیامده است و برای آرمان‌هایی چون آزادی، استقلال و حقوق برابر باید جنگید.