برچسب: محمد بهمن بیگی

محمد بهمن بیگی در نقش یک معلم واقعی برای از بین بردن ستمی که به گفته‌ی خود او با کلید تعلیم و تربیت باز نمی‌شود، قدم‌هایی استوار و متکبرانه برمی دارد و مدارسی برای ایل راه اندازی می کند که همراه با کوچ عشایر جابجا شود در این بخش تصاویری از درس خواندن کودکان در مدارس عشایری را باهم ببینیم.

در ادبیات فارسی معاصر چهره‌های تأثیرگذاری هستند که هرکدام به علتی مطرح و ماندگار شده‌اند. وینش قصد دارد هر ماه با عنوان «قلم ماندگار» پرونده‌ای برای یکی از این نویسندگان تهیه کند. در این پرونده‌ها ضمن معرفی نویسنده و آثارش، دلیل مطرح شدن و ماندگاری یا بحث‌برانگیزی آثار او طرح می‌شود تا فرصتی برای آشنایی و نگاه دقیق‌تر به فعالیت‌های ادبی معاصر داشته باشیم.

دومین پرونده این مجموعه به محمد بهمن‌بیگی اختصاص دارد.

نشان دادن یک خوب و معرفی امتیازات آن نیز از وظایف عمده‌ی نقدنویسی است. من اینک به عنوان یک معلم و محقق زبان فارسی، در جای کوچک خودم، کتاب «بخارای من، ایل من» را به عنوان کتابی که نمونه و سرمشق است برای خوب دیدن، خوب نوشتن و خوب زیستن، به همه‌ی کتابخوان‌های ایران و به همه‌ی آنان که اصالت‌های این سرزمین را دوست دارند، به ویژه به معلمان این کشور پیشنهاد می‌کنم.

طلای شهامت، آخرین کتاب محمد بهمن‌بیگی است. و حتی اگر سریع ورقش بزنیم هم متوجه می‌شویم که انگار می‌خواسته باقیمانده هرچه در حافظه‌اش مانده را هم ثبت کند؛ تا قبل از اینکه فراموش شود؛ قبل از اینکه خاموش شود. به همین دلیل من کتاب طلای شهامت را به نوعی مثل وصیتنامه بهمن‌بیگی می‌دانم. نه وصیت‌نامه به شکل معمولش که بعداز من چه کنید و میراث من چیست. وصیتنامه به معنی پرنورترین چیزهایی که بعداز گذر نودسال زندگی در خاطرش مانده.

انسان سال‌ها همه چیز را از منظر خود دید، گویا انگار او مرکز عالم است و فلسفه‌ی وجود بقیه موجودات تنها خدمت به انسان است. خیلی طول کشید تا انسان به شک افتاد که چه‌بسا سایر موجودات طبیعت دلایل وجودی غیر از خدمت به انسان داشته باشند. هر چقدر مدرنیته بیشتر پیش رفت، شک انسان بیشتر شد اما با فاصله گرفتن از طبیعت، غرور و اعتماد به نفس انسان برای چیرگی بر طبیعت هم بیشتر شد. اکنون انسان با ابر بحران‌هایی همچون تغییرات اقلیمی، مصرف گرایی افراطی و … که برای خود ساخته، در لبه تصمیم‌گیری برای تغییر نگرش رادیکال برای سایر موجودات و طبیعت ایستاده است. حقوق حیوانات چیست؟ و با طبیعت باید چگونه رفتار کرد؟

محمد بهمن بیگی بخارای من ایلِ من را در ستایش زندگیِ عشایری نوشته است و ارزش‌هایی همچون سلحشوری، شهامت و سخاوت که به زعم او کامل‌ترین ظهور و حضور خود را در چنین شکلی از زندگی می‌یابند. بهمن بیگی در این دعوای قدیمی، دعوایِ کوچ‌نشینان و یک‌جانشینان، طرف عشایر را می‌گیرد. او حتی طرح‌های حکومت برای ایجاد مناطق حفاظت‌شده را هم به ریشخند می‌گیرد. سلاح او همین ریشخند است. و هرجای کتاب که با عمال حکومت و آدم‌های ازفرنگ‌برگشته‌ای مثل کارشناس محیط زیست مواجه می‌شود این سلاح را به کار می‌گیرد.

سیروس علی‌نژاد در مقاله‌ کوتاهی که درمورد کتاب «بخارای من ایل من» در مجله آدینه نوشته است داستان به شیوه‌ی امروزی نیست، نقل و حکایت به شیوه‌ی قدما نیست، گزارش پرحشو و زوائدی است با ساخت و بافت انشاپردازانه که از تکرار در موضوع و تکرار در قهرمان پردازی‌های یک دست پرهیز ندارد و خاطرات کودکی و جوانی نویسنده را باز می‌گوید. این مقاله در شماره 40 مجله آدینه مورخه‌ی دی ماه 1368 چاپ شده است. این همان شماره‌ای است که در آن به بحث فردوسی و شاهنامه و شاملو پرداخته شده بود.

چهره‌های مطرحی در آموزش ایران وجود دارند که پایه‌گذار شکل‌های مختلف آموزش بوده‌اند یا تجربیات ارزشمندی داشته اند. همچنین داستان‌هایی در ادبیات فارسی هستند که در آن‌ها معلم‌ها یا مسائل آن‌ها مورد توجه قرار گرفته. با چند نمونه آشنا می‌شویم.