برچسب: مائو

نوشتن درباره‌ی دوران خفقان مائو معمولاً با لحنی تراژیک و مرثیه‌وار همراه است؛ انگار تنها راه روایت آن سال‌ها، ثبت رنج و سرکوب است. اما مو یان در «گوساله و دونده‌ی دو استقامت» مسیر دیگری را انتخاب می‌کند: شکستن هیبت ترس از طریق طنز، سوءتفاهم و بی‌نظمی زندگی روزمره. در جهان او، مقاومت الزاماً در قالب مبارزه‌ی سیاسی یا قهرمانی ایدئولوژیک ظاهر نمی‌شود. شخصیت‌هایش نه انقلابی‌اند و نه متفکران بزرگ معترض؛ آن‌ها بیشتر آدم‌هایی‌اند که سعی می‌کنند زیر فشار نظامی که می‌خواهد تا خصوصی‌ترین لایه‌های زندگی را کنترل کند، «خودشان باقی بمانند». همین تلاش غریزی برای حفظ فردیت، به مهم‌ترین نیروی مقاومت در این اثر مو یان تبدیل می‌شود.

چین، به نظر می‌رسد قدرت آینده‌ی جهان است. سال گذشته‌ی میلادی حزب کمونیست چین صد ساله شد. یک قرن مدت زمان زیادی است اما نه در مقیاس چینی! برای فهم آن‌چه چین امروز را ساخته است، باید به گذشته برگردیم و از آن‌جا آغاز کنیم. در این پرونده با مقدمه‌ای از ویژگی‌های تمدنی سازنده‌ی چین باستان، دوره‌ی چین کمونیستی را از خلال کتاب‌ها بررسی می‌کنیم. در پرونده دیگری در آینده به دوران اصلاحات چین و شکوفایی فزاینده اقتصادی آن خواهیم پرداخت.

قصد دانیل لزه، استاد چین‌شناسیِ دانشگاه آلبرت-لودویگ در فرایبورگ آلمان از نوشتن کتاب انقلاب فرهنگی چین تلاشی است برای رهایی از روایات کلیشه‌ای از آن دوران و به تعبیر خودش تاریخی کردن آن. تلاشی که سعی دارد برخلاف توصیه دنگ شیائو پینگ با پرداختن به جزئیات، تفسیری از انقلاب فرهنگی ارائه دهد که نهایتاً در میانه‌ی جهنمِ هولوکاستی و بهشتِ سوسیالیسم غیرمتمرکز قرار می‌گیرد.

کتاب انقلاب فرهنگی چین قرار است مخاطبِ ناآشنا با تاریخ چین را با این رویداد تاریخی آشنا کند. چنین کتاب‌هایی اولاً به زبانی ساده باید نوشته شوند و ثانیاً جریان اصلی موردقبول قرارگرفته میان مورخان را باید به مخاطب عرضه کنند و از ارائه روایت‌های متفاوت اما کم‌طرفدار خودداری کنند. کتاب اواخر دهه نود چندسالی پس از پایان جنگ سرد نوشته شده که عمده مورخان غربی گسل بین بلوک غرب و شرق را ذیل دوگانه دموکراسی-دیکتاتوری فهم می‌کردند. با درنظر داشتن همه‌ی این موارد، کتاب انقلاب فرهنگی چین مطلع خوبی برای شناخت بخش مهمی از تاریخ چین معاصر است.