برچسب: روبرت صافاریان

شروع رمان

درباره‌ی شروع رمان‌ها

در شروع داستان دست نویسنده خالی است. از این نظر شروع از پایان داستان می‌تواند سخت‌تر باشد. اما در مقابل برای پایان داستان نویسنده باید رشته‌هایی را که بافته به هم متصل کند و به سرانجامی برساند. اما یک شروع مناسب برای داستان چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟ اساساً شروع داستان تا کجای آن است؟ در این مقاله به این سوالات پرداخته شده است و داستان «استپ‌ها»ی چخوف به عنوان مثالی برای بررسی بیشتر این مفاهیم آورده شده است.

پوست در برابر پوست

مرعوب یک کلاسیک ادبی

«پوست در برابر پوست» پر است از اطلاعاتی درباره شرایط خلق رمان «جنایت و مکافات»، روزگار نگارش و انتشار آن، و تفسیرهای متنوعی که طی دهه‌های متوالی از آن به عمل آمده است. اما نویسنده یادداشت معتقد است جای یک چیز در این میان خالی است: نقد و نظر خود نویسنده کتاب و دیدگاه امروزین به این اثر کلاسیک قرن نوزدهمی. نگاه انتقادی در کتاب جایش خالی مانده است.

به غوغای باران

سماجت خاطرات زادگاه

این شعرها باید به فارسی ترجمه می‌شدند. جای انتشار این کتاب در ایران بود. چه خوب که سونیا بالاسانیان، شاید قدری با تاخیر، به فکر ترجمه اشعارش به فارسی و انتشار آن‌ها در قالب کتاب به غوغای باران افتاد. برای شعردوستان ایرانی و پژوهشگران فرهنگ ارمنی در ایران، این کتاب نمونه‌ی خوبی است از کار آن دسته از شاعران ارمنی ایران که می‌کوشیدند با جهان هماهنگ شوند و درباره‌ی چیزهایی می‌نوشتند که علاقه‌ی مشترک همه‌ی انسان‌هاست.

از قیطریه تا اورنج کانتی

چرا حمیدرضا صدر درباره‌ی هوشنگ گلمکانی چیزی ننوشت؟

وقتی خاطره‌نویس «از میان انبوه ماده خامی که زندگی در برابرش نهاده بر آدم‌ها، مکان‌ها و رویدادهای خاصی تاکید می‌کند»، چه می‌کند؟ در واقع آن‌ها را برمی‌گزیند و درباره‌شان می‌نویسد. با باقی آدم‌ها و مکان‌ها و رویدادها و دوره‌های زندگی چه می‌کند؟ بسیاری از آن‌ها را حذف می‌کند. پرسش مهم این است که با چه معیار یا معیارهایی این کار را می‌کند؟ نویسنده یادداشت کتاب «از قیطریه تا اورنج کانتی» را مثل یک نمونه تحقیقی از این حیث مورد بررسی قرار می‌دهد.

شش نقد، شش کتاب

سال گذشته گروهی از اهالی ادبیات و خوانندگان وینش، ده داستان صدسال اخیر را در قالب پویش «صدسال شمسی، ده داستان فارسی» انتخاب کردند. در شش ماه گذشته، پرونده‌هایی برای شش انتخاب اول این نظرخواهی ترتیب دادیم که هر پرونده شامل یک نقد اصلی و چندین یادداشت و مقاله مرتبط با کتاب موردنظر بود.
در این پرونده این شش نقد کتاب را در کنار هم قرار داده‌ایم و دوباره می‌خوانیم.

هوهانس تومانیان

همیشه با شما هستم، در میان شما …

هوهانس تومانیان از قماش روشنفکران دموکرات ارمنی دوره‌ی ورود سرمایه‌داری به روستاهای قفقاز و فرهنگ دموکرات‌های روس و اروپای شرقی است که ضمن آشنایی با فرهنگ و تمدن غربی، ریشه‌های عمیقی در خاک خود داشتند و می‌کوشیدند فرهنگ عامیانه را وارد فرهنگ رسمی کنند. تومانیان ملی‌گرایی است که به ارزش‌های فرهنگی مردمش باور دارد و می‌کوشد آن‌ها را حفظ کند و صیقل دهد، اما ملی‌گرایی او با عشق آمیخته است و خود را با نفرت از دیگری تعریف نمی‌کند. نویسنده یادداشت اهمیت تومانیان در فرهنگ ارمنی و در زندگی خود را تشریح می‌کند.

book to movie

نقد فیلم و نقد کتاب

کسی که عمری نقد فیلم نوشته، حالا وقتی سراغ نقد کتاب می‌رود، آن پیشینه‌ی نقد فیلمش آیا حُسنی است برای کار «جدیدش» یا مزاحم کارش و عامل مخلی که باید مدام کنارش بزند؟ روبرت صافاریان که به عنوان منتقد فیلم شناخته می‌شود می‌نویسد «این پرسشی است که در این یکی دو سالی که بیشتر نقد کتاب نوشته‌ام تا نقد فیلم، با آن کلنجار رفته‌ام و البته از مدتی پیش کمابیش پاسخ آن برایم روشن شده است» در این یادداشت او سوال و پاسخش را با خوانندگان یادداشت در میان می‌گذارد.

علیه تفسیر

علیه (نوعی از) تفسیر

علیه تفسیر همه‌اش کلنجار رفتن سوزان سانتاگ است با یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های نقد هنر که رابطه‌ی فرم و محتوا باشد. به نظر موضوعی کهنه و تکراری، اما کماکان حل‌نشده: اصلاً «محتوایی» هست یا اصلاً فرم و محتوا دو چیز جدا هستند که حالا ما می‌خواهیم رابطه‌شان را بفهمیم؟ سونتاگ دست‌کم در مقطعی که این کتاب را در سی‌وچندسالگی می‌نوشته (دهه 60 میلادی)، سخت شاکی و کلافه بوده است از تقلیل اثر هنری به محتوایش، به ندیدن وجه زیبایی‌شناختی آثار هنری، و از تفسیرهای تئوری‌محور گل‌درشت.

سینما

هفت+یک کتاب مهم تئوری فیلم

تئوری فیلم یا نظریه‌ی سینمایی رشته‌ای از مطالعات سینمایی است که به بنیادی‌ترین پرسش‌ها درباره‌ی چیستی سینما می‌پردازد: سینما چیست؟ آیا هنر است یا صرفاً وسیله‌ای است برای ثبت واقعیت؟ تصویر فوتوگرافیک چه خودویژگی‌هایی دارد که آن را از انواع دیگر تصویر مثل نقاشی متمایز می‌سازد؟ و خیلی سوالات دیگر. در این پرونده روبرت صافاریان منتقد و مترجم سینمایی هشت کتاب مهم در زمینه تئوری فیلم را که به فارسی هم ترجمه شده‌اند معرفی می‌کند

شروع رمان

درباره‌ی شروع رمان‌ها

در شروع داستان دست نویسنده خالی است. از این نظر شروع از پایان داستان می‌تواند سخت‌تر باشد. اما در مقابل برای پایان داستان نویسنده باید رشته‌هایی را که بافته به هم متصل کند و به سرانجامی برساند. اما یک شروع مناسب برای داستان چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟ اساساً شروع داستان تا کجای آن است؟ در این مقاله به این سوالات پرداخته شده است و داستان «استپ‌ها»ی چخوف به عنوان مثالی برای بررسی بیشتر این مفاهیم آورده شده است.

پوست در برابر پوست

مرعوب یک کلاسیک ادبی

«پوست در برابر پوست» پر است از اطلاعاتی درباره شرایط خلق رمان «جنایت و مکافات»، روزگار نگارش و انتشار آن، و تفسیرهای متنوعی که طی دهه‌های متوالی از آن به عمل آمده است. اما نویسنده یادداشت معتقد است جای یک چیز در این میان خالی است: نقد و نظر خود نویسنده کتاب و دیدگاه امروزین به این اثر کلاسیک قرن نوزدهمی. نگاه انتقادی در کتاب جایش خالی مانده است.

به غوغای باران

سماجت خاطرات زادگاه

این شعرها باید به فارسی ترجمه می‌شدند. جای انتشار این کتاب در ایران بود. چه خوب که سونیا بالاسانیان، شاید قدری با تاخیر، به فکر ترجمه اشعارش به فارسی و انتشار آن‌ها در قالب کتاب به غوغای باران افتاد. برای شعردوستان ایرانی و پژوهشگران فرهنگ ارمنی در ایران، این کتاب نمونه‌ی خوبی است از کار آن دسته از شاعران ارمنی ایران که می‌کوشیدند با جهان هماهنگ شوند و درباره‌ی چیزهایی می‌نوشتند که علاقه‌ی مشترک همه‌ی انسان‌هاست.

از قیطریه تا اورنج کانتی

چرا حمیدرضا صدر درباره‌ی هوشنگ گلمکانی چیزی ننوشت؟

وقتی خاطره‌نویس «از میان انبوه ماده خامی که زندگی در برابرش نهاده بر آدم‌ها، مکان‌ها و رویدادهای خاصی تاکید می‌کند»، چه می‌کند؟ در واقع آن‌ها را برمی‌گزیند و درباره‌شان می‌نویسد. با باقی آدم‌ها و مکان‌ها و رویدادها و دوره‌های زندگی چه می‌کند؟ بسیاری از آن‌ها را حذف می‌کند. پرسش مهم این است که با چه معیار یا معیارهایی این کار را می‌کند؟ نویسنده یادداشت کتاب «از قیطریه تا اورنج کانتی» را مثل یک نمونه تحقیقی از این حیث مورد بررسی قرار می‌دهد.

شش نقد، شش کتاب

سال گذشته گروهی از اهالی ادبیات و خوانندگان وینش، ده داستان صدسال اخیر را در قالب پویش «صدسال شمسی، ده داستان فارسی» انتخاب کردند. در شش ماه گذشته، پرونده‌هایی برای شش انتخاب اول این نظرخواهی ترتیب دادیم که هر پرونده شامل یک نقد اصلی و چندین یادداشت و مقاله مرتبط با کتاب موردنظر بود.
در این پرونده این شش نقد کتاب را در کنار هم قرار داده‌ایم و دوباره می‌خوانیم.

هوهانس تومانیان

همیشه با شما هستم، در میان شما …

هوهانس تومانیان از قماش روشنفکران دموکرات ارمنی دوره‌ی ورود سرمایه‌داری به روستاهای قفقاز و فرهنگ دموکرات‌های روس و اروپای شرقی است که ضمن آشنایی با فرهنگ و تمدن غربی، ریشه‌های عمیقی در خاک خود داشتند و می‌کوشیدند فرهنگ عامیانه را وارد فرهنگ رسمی کنند. تومانیان ملی‌گرایی است که به ارزش‌های فرهنگی مردمش باور دارد و می‌کوشد آن‌ها را حفظ کند و صیقل دهد، اما ملی‌گرایی او با عشق آمیخته است و خود را با نفرت از دیگری تعریف نمی‌کند. نویسنده یادداشت اهمیت تومانیان در فرهنگ ارمنی و در زندگی خود را تشریح می‌کند.

book to movie

نقد فیلم و نقد کتاب

کسی که عمری نقد فیلم نوشته، حالا وقتی سراغ نقد کتاب می‌رود، آن پیشینه‌ی نقد فیلمش آیا حُسنی است برای کار «جدیدش» یا مزاحم کارش و عامل مخلی که باید مدام کنارش بزند؟ روبرت صافاریان که به عنوان منتقد فیلم شناخته می‌شود می‌نویسد «این پرسشی است که در این یکی دو سالی که بیشتر نقد کتاب نوشته‌ام تا نقد فیلم، با آن کلنجار رفته‌ام و البته از مدتی پیش کمابیش پاسخ آن برایم روشن شده است» در این یادداشت او سوال و پاسخش را با خوانندگان یادداشت در میان می‌گذارد.

علیه تفسیر

علیه (نوعی از) تفسیر

علیه تفسیر همه‌اش کلنجار رفتن سوزان سانتاگ است با یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های نقد هنر که رابطه‌ی فرم و محتوا باشد. به نظر موضوعی کهنه و تکراری، اما کماکان حل‌نشده: اصلاً «محتوایی» هست یا اصلاً فرم و محتوا دو چیز جدا هستند که حالا ما می‌خواهیم رابطه‌شان را بفهمیم؟ سونتاگ دست‌کم در مقطعی که این کتاب را در سی‌وچندسالگی می‌نوشته (دهه 60 میلادی)، سخت شاکی و کلافه بوده است از تقلیل اثر هنری به محتوایش، به ندیدن وجه زیبایی‌شناختی آثار هنری، و از تفسیرهای تئوری‌محور گل‌درشت.

سینما

هفت+یک کتاب مهم تئوری فیلم

تئوری فیلم یا نظریه‌ی سینمایی رشته‌ای از مطالعات سینمایی است که به بنیادی‌ترین پرسش‌ها درباره‌ی چیستی سینما می‌پردازد: سینما چیست؟ آیا هنر است یا صرفاً وسیله‌ای است برای ثبت واقعیت؟ تصویر فوتوگرافیک چه خودویژگی‌هایی دارد که آن را از انواع دیگر تصویر مثل نقاشی متمایز می‌سازد؟ و خیلی سوالات دیگر. در این پرونده روبرت صافاریان منتقد و مترجم سینمایی هشت کتاب مهم در زمینه تئوری فیلم را که به فارسی هم ترجمه شده‌اند معرفی می‌کند