برچسب: ادبیات روسیه

کتاب «کنکاشفه» نوشته آرش جواهری، که بتازگی از سوی انتشارات عینک منتشر شده است، تلاشی است برای بازاندیشی در جریان فرمالیسم روسی و بررسی امکان پیوند آن با ادبیات و نقد معاصر. آرش جواهری، نویسنده و پژوهشگر گزیده‌کار حوزه فرهنگ و ادبیات با ترکیب واژه‌های کنکاش + مکاشفه به ترکیبی بدیع و تازه رسیده است که شاید در سالهای بعد به حوزه نقد فرهنگ نیز راه یابد. نگارنده در این اثر، فرمالیسم را نه صرفاً به عنوان یک مکتب تاریخی، بلکه به عنوان چارچوبی پویا برای تحلیل و بازخوانی متن‌های ادبی امروز می‌نگرد و تلاش می‌کند ضرورت شکل‌گیری «فرانظریه» یا نظریه‌ای فراتر از اصول کلاسیک را نشان دهد. کتاب با زبانی تأملی، و گاه حتی شاعرانه و فلسفی، مخاطب را به پرسش درباره جایگاه فرم، زبان، ساختار و تجربه ادبی در شرایط معاصر فرا می‌خواند و همزمان تلاش دارد شکاف میان نظریه‌های قدیم و واقعیت‌های پیچیده ادبیات امروز را روشن کند. «کنکاشفه» خواننده را وارد فضایی می‌کند که در آن نه فقط تاریخچه فرمالیسم، بلکه پرسش‌های بنیادین درباره تحول نظری و ضرورت بازاندیشی در ادبیات مدرن و پسا‌مدرن مطرح می‌شوند. ذکر این نکته هم لازم است که تالیف و تحقیق و نظریه‌پردازی در این حوزه کار هر ادیبی نیست و دانش و جسارتی فراتر از حد معمول می‌طلبد.

فئودور داستایفسکی، نویسنده بزرگ روس، در سال ۱۸۶۲ سفری به اروپا انجام داد که حاصل آن، یادداشت‌هایی شد با عنوان Winter Notes on Summer Impressions یا به ترجمه فارسی، «سفرنامه‌ی داستایفسکی». این اثر گرچه در قالب سفرنامه نوشته شده، اما بیشتر از آن‌که گزارش‌گر مناظر و وقایع باشد، تحلیلی عمیق و تند از وضعیت فرهنگی، اجتماعی و روانی غرب قرن نوزدهم است. این سفرنامه نه‌تنها بخشی از روند فکری داستایفسکی را روشن می‌کند، بلکه همچون آینه‌ای، دغدغه‌های ما ایرانیان را نیز درباره‌ی رابطه‌مان با غرب، منعکس می‌سازد.

متنی که در ادامه می‌خوانید بخشی از مقاله «تازه‌های رمان فرانسوی»، نوشته دکتر فاطمه سیاح منتشره در نشریات شوروی به سال 1930 میلادی است. دکتر سیاح در این بخش نقدی داشته بر رمان مکتب زنان، نوشته‌ی آندره ژید. او معتقد است که ژید در این اثر قصد دارد این درس را به زنان بدهد که هدف‌های واقعی عشق چقدر از هدف‌های موجود در خیالات دور است و اگر زنی تمام زندگی خود را فدای این آرمان خیالی کند، چه بی‌رحمانه سرخورده خواهد شد.

«چقدر یادته؟» فرصتی است برای اینکه خلاصه داستان یک کتاب را مرور و حافظه‌تان را امتحان کنید. اگر آن کتاب هنوز به یادتان مانده، جایزه بگیرید. اگرهم نمانده بود، اشکالی ندارد، فرصتی پیدا می‌کنید تا دوباره لذت خواندن آن داستان را به‌یاد بیاورید. این هم یک‌جور جایزه است!