برچسب: ادبیات ایران

در ادبیات فارسی معاصر چهره‌های تأثیرگذاری هستند که هرکدام به علتی مطرح و ماندگار شده‌اند. وینش قصد دارد هر ماه با عنوان «قلم ماندگار» پرونده‌ای برای یکی از این نویسندگان تهیه کند. در این پرونده‌ها ضمن معرفی نویسنده و آثارش، دلیل مطرح شدن و ماندگاری یا بحث‌برانگیزی آثار او طرح می‌شود تا فرصتی برای آشنایی و نگاه دقیق‌تر به فعالیت‌های ادبی معاصر داشته باشیم. سومین پرونده این مجموعه به نادر ابراهیمی اختصاص دارد.

چیزی که در مورد خیام دست‌کم امروز ارزشی بیش از مولفه‌‎های دیگر او دارد، ارزش داستانی اوست. زندگی خیام، استعدادهایی که طبیعت در اختیارش گذاشته و عبورش از ریاضی و فلسفه به شعر و آنچه در شعر کرده، دستمایه داستان عمیق شورانگیزی است که می‌تواند ذهن‌ها را به سمت او خیره کند. چه این اتفاق بیفتد و چه نه، زندگی و کارنامه خیام ارزش داستانی بسیار بالایی برای انسان امروز دارد.

بعضی نویسنده‌ها انگار از همان اول، دیر به دنیا می‌رسند. نه به زمانه‌شان تعلق دارند، نه به خانه‌ای که در آن بزرگ می‌شوند، نه حتی به شهری که دوستش دارند. همیشه چیزی در آن‌ها جا مانده؛ چیزی که با دست‌هایشان در جهانی که خودشان خلق می‌کنند می‌گذارند، در داستان. عباس معروفی چنین نویسنده‌ای بود. مردی که انگار تمام عمرش را در حسرتِ رسیدن به جایی گذراند که هیچ‌وقت وجود خارجی نداشت؛ جایی میان کودکی و تبعید، میان تهران و برلین، میان آیدین اورخانی و خودش.

سعدی به جای آن‌که بخواهد مهارت‌های کلامی و ادبی خود را به رخ مخاطبان بکشد، تلاش کرد تا حکمت و ارزش‌های اجتماعی را در حوزۀ عمومی رواج دهد. وضوح در برخی از این روایت‌ها به گونه‌ای است که مخاطب عام آن را به مثابه یک متن آموزشی می‌بیند و از خیال‌انگیزی متن‌های ادبی فاصله می‌گیرد.

سعدی یکی از چهره‌های برجسته ادبیات فارسی و شناخته شده در جهان است. اهمیت او نه تنها بخاطر هنرمندی در زبان و بیان، بلکه در نگاهی است که به زندگی و حیات دارد. او نیز نابسامانی‌های روزگار را تجربه می‌کند و از میان همه آنها، جهانی می‌آفریند سرشار از معنا و شیوه‌هایی برای دوام و زیست در این دنیای پرآشوب.

ایران مانند یک باغ است؛ باغی رنگارنگ و متنوع از اسطوره تا اقلیم و آیین و هنرها. باغی که جلوه‌اش از فرش زیرپا تا فضای سبز و از خوراک تا رسم و رسوم در حیات طولانی این سرزمین حفظ شده و پایدار مانده. بچه‌ها میراث‌دار این باغ هستند. باغی که با رسیدن نوروز، نو شدن روزگار و رویش دوباره را یادآور می‌شود. همراه با تقویم نوروزی، ما هم یادآور کتاب‌هایی می‌شویم که تنوع و رنگارنگی ایران را به‌مثابه یک باغ به بچه‌ها نشان می‌دهد.

اسفند 1404 اسفندی غیر معمول است. باید خیلی گوش تیز کنی که صدای پای عید نوروز را در بین این همه هیاهو بشنوی. و این شرایط عجیب پرسش‌های مهمی را جلوی روی ما ایرانی‌ها می گذارد. قرار است آینده‌مان را چگونه شکل دهیم؟ از این نقطه عطف تاریخ چگونه عبور خواهیم کرد؟ از تاریخ و اسطوره و علم روز چه راهکاری استخراج خواهیم کرد؟ پیشنهاد ما کندوکاو بیشتر است.

مرگ فروغ در آن بعدازظهر سرد زمستانی، بسیاری را در بهت و افسوس فرو برد، زیراکه هم جوان بود و هم شعرش تولدی دیگر را تجربه می‌کرد. اکنون با گذشت بیش از شصت‌سال، مرگ زودهنگام او همچنان برای شعر ایران دریغ‌آور و ناگوار است.

به گمان من، نقطه‌ی آغاز در هر گونه تحليل از آثار بهرام بيضايی و اساسا جهان‌بينی او، پيوند گوهرين‌اش با مفهوم دانایی و جنگ با جهل از طریق کسب و انتقال دانش به‌مدد زبان است. عشق به پژوهش و خواندن و نوشتن به طور بنيادين در بيضايی وجود دارد و او خود، آن را باروَر نيز می‌کند، و بیراه نيست که به توانی چنين يکّه در نگارش هر گونه نوشته و نثر و گفت‌وگويی می‌رسد.