برچسب: ادبیات آلمانی

گونترگراس در «طبل حلبی» نازی‌ها را توصیف نمی‌کند، بلکه درباره‌ی چیزی خطرناک‌تر می‌نویسد، مردم معمولی، و زندگی معمول، درباره‌ی پدر و مادر و همسایه و کاسبی که خودشان را بی‌تقصیر می‌دانند، او زندگی درهم‌تنیده و موذی‌وار مردم معمولی را زیر و رو می‌کند و به این ترتیب شوکی به خواننده وارد می‌شود: اعضای حزب آدم‌های ویژه‌ای نبودند و بدتر از آن، آنها با جنگ ناپدید نشدند!

کبوتران روی چمن با نثری ویژه که خواننده فارسی زبان آن را با ترجمه روان و باکیفیت اژدر انگشتری تجربه می‌کند، و با شیوه روایتی بدیع و لحنی بی‌پروا تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که شکست خورده، گذشته‌اش ویران و ننگین و آینده‌اش نامطمئن و حتی رعب‌آور است و قادر نیست دلیلی برای این‌همه نکبت در ذره‌ ذره‌ی زندگی همه آدم‌های آن جغرافیا پیدا کند.

با شروع محاکمه آیشمن در اسراییل، هانا آرنت متفکر آلمانی-یهودی که سال‌ها بود از دست نازی‌ها به آمریکا پناه برده بود به سردبیر نیویورکر پیشنهاد داد تا سلسله گزارش‌هایی از این محاکمه بنویسد. نتیجه نه یک‌ سری گزارش ساده‌ی ژرونالیستی که تعمقی در باب مفهوم شر شد. آیشمن چقدر مقصر در جنایاتی بود که آفریده بود؟ این گزارش‌ها بحث و جنجال فراوانی مخصوصاً در محافل یهودی آفریدند و حالا شصت سال بعد از نوشته شدن کتاب، با ترجمه شدن آن به فارسی این بحث‌ها دوباره در فضای فکری ما مطرح شده است.

در دهه‌ی پنجاه بسیاری از آثار برشت به فارسی ترجمه و منتشر شد و بسیاری از جوانان و روشنفکران در آن سال‌ها کتاب‌های او را با اشتیاق می‌خواندند. اما گویا کم‌کم از مد افتاد. آیا این آثار بیش از حد همه‌چیز را سخت نشان می‌دادند؟ بچه‌هایمان را به مرگ ترغیب می‌کردند؟ بیش از اندازه مسئولیت به گردنمان می‌انداختند؟

برتولت برشت (1898–1956) بدون شک یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های قرن بیستم در عرصه تئاتر و اندیشه‌ی هنری است. او در دورانی می‌نوشت که اروپا زیر فشار جنگ‌ها، بحران‌های ایدئولوژیک و تحولات طبقاتی می‌جوشید. در چنین فضایی، برشت احساس کرد تئاترِ سنتی دیگر پاسخگوی انسان مدرن امروزی نیست. او تئاتری می‌خواست که به جای سرگرم کردن، آگاه کند؛ تئاتری که تماشاگر را نه در رؤیا، بلکه در واقعیت بیدار کند و مدام به او تلنگر بزند. برشت این نوع نگاه را در قالب نظریه‌ی «تئاتر حماسی (Epic Theatre) و مفهوم کلیدی «فاصله‌گذاری» مطرح کرد در این یادداشت خیلی مختصر و مفید به فاصله‌گذاری در آثار برشت و مولفه‌های اصلی تئاتر او می‌پردازم؛ با ذکر این نکته که برای شناخت کامل برشت و نقش او در هنر و ادبیات مدرن باید کتاب‌ها نوشت.

مرورنویس‌ها قرار است ما را با کتاب‌ها آشنا و شوق خواندنشان را ایجاد کنند. اگر خودشان آن کتاب را دوست داشته باشند، کارشان شیرین‌تر می‌شود. این پرونده نوشته‌ی دانش‌آموختگان کارگاه مرورنویسی است درباره کتاب‌هایی که خود دوست داشته‌اند. شاید شما هم بتوانید کتاب مورد علاقه‌تان را میان آنها پیدا کنید.

شاید انسان موجودی معامله‌گر باشد. او برای حفظ بقای خود نیاز به معامله دارد و در دنیای ادبیات نمونه‌های بسیاری از این معاملات وجود دارد. نمونه‌هایی که امیال درونی انسان و نبرد همیشگی میان خیر و شر را نشان می‌دهند.

فرانتس کافکا عمر طولانی نداشت، بیشتر آثارش پس از مرگش به چاپ رسید اما زبان و نگاهش ویژه بود و همین باعث شد که همچنان درباره‌اش گفته و نوشته شود. کافکا از دنیای ادبیات فراتر رفته و شیوه نگاهش تبدیل به یک صفت شده، گرچه حتی اگر مسخ تنها نوشته او بود، برای جاودان ماندنش در دنیای ادبیات کافی بود.