دسته بندی: نقد و بررسی

وجدان زنو حدود 110 سال پیش نوشته شده است. کتاب با موضوع روانکاوی خودش را معرفی می‌کند، البته «زنو» است که می‌خواهد ما چنین برداشتی از موضوع کتاب داشته باشیم. او به توصیه پزشکش خاطرات و زندگی‌نامه خود را می‌نویسد به این امید که درمان شود. بیماری که زنو از آن رنج می‌برد ترک سیگار است، او از سیگار نه، بلکه از ترک وسواس‌گونه سیگار در عذاب است، چون بارها تصمیم گرفته سیگار کشیدن را ترک کند و شکست خورده. او به مناسبت‌های مختلف آخرین نخ سیگارش را کشیده اما باز به همان روال قبل بازگشته است.

از کار دررفتن اصطلاح آشنایی است. همه ما در زندگی اجتماعی و شخصی خود با شرایط به تعویق انداختن کار مواجه شده‌ایم، لحظات و روزهایی که یا خودمان از زیر کاری درمی‌رویم یا با خشم و ناامیدی متوجه کسانی می‌شویم که دارند کار ما را عقب می‌اندازند. اما ماجرا به این سادگی نیست. یعنی تنبلی، بطالت‌ورزی و شانه خالی کردن از کار لزوما به معنی طفره‌روی اجتماعی نیست. طفره روی اجتماعی یک نوع خاص از از زیر کار در رفتن است. دقیقا موضوع کتاب چرا از زیر کار دررو می‌شویم؟ که به بررسی پدیده طفره‌روی اجتماعی و ریشه یابی دلایل آن می‌پردازد.

نوشتن درباره‌ی دوران خفقان مائو معمولاً با لحنی تراژیک و مرثیه‌وار همراه است؛ انگار تنها راه روایت آن سال‌ها، ثبت رنج و سرکوب است. اما مو یان در «گوساله و دونده‌ی دو استقامت» مسیر دیگری را انتخاب می‌کند: شکستن هیبت ترس از طریق طنز، سوءتفاهم و بی‌نظمی زندگی روزمره. در جهان او، مقاومت الزاماً در قالب مبارزه‌ی سیاسی یا قهرمانی ایدئولوژیک ظاهر نمی‌شود. شخصیت‌هایش نه انقلابی‌اند و نه متفکران بزرگ معترض؛ آن‌ها بیشتر آدم‌هایی‌اند که سعی می‌کنند زیر فشار نظامی که می‌خواهد تا خصوصی‌ترین لایه‌های زندگی را کنترل کند، «خودشان باقی بمانند». همین تلاش غریزی برای حفظ فردیت، به مهم‌ترین نیروی مقاومت در این اثر مو یان تبدیل می‌شود.

کبوتران روی چمن با نثری ویژه که خواننده فارسی زبان آن را با ترجمه روان و باکیفیت اژدر انگشتری تجربه می‌کند، و با شیوه روایتی بدیع و لحنی بی‌پروا تصویری از جامعه‌ای ارائه می‌دهد که شکست خورده، گذشته‌اش ویران و ننگین و آینده‌اش نامطمئن و حتی رعب‌آور است و قادر نیست دلیلی برای این‌همه نکبت در ذره‌ ذره‌ی زندگی همه آدم‌های آن جغرافیا پیدا کند.

در کتاب آواز کافه غمبار تنهایی یک وضعیت فردی نیست، بلکه در اثرش اجتماع نیز می‌تواند تنها شود. آبادی که در ابتدای داستان سوت و کور است، برای چندین سال و به واسطه اراده و خواست یک فرد از انزوا خارج می‌شود و در پایان دوباره به همان وضعیت غمبار قبلی باز می‌گردد، به این ترتیب یگانه امکان با هم بودن انسان‌ها با شکست میس امیلیا در عشق شکست می‌خورد.

کتاب میدان شهرت در ایران توسط یکی از اعضای هیئت علمی گروه ارتباطات دانشگاه تهران به نام احسان شاه‌قاسمی تالیف شده است. مضمون و محتوای کتاب همان‌طور که از نام آن پیدا است من‌باب رابطه بین افراد مشهور و نامدار که به عبارتی سلبریتی نامیده می‌شوند و هواداران‌شان است که آقای شاه‌قاسمی در این کیس تصمیم به انتخاب ایران و ایرانی‌ها گرفته و با تکیه بر مطالعه این نوع روابط بین سلبریتی‌های ایرانی و هواداران‌شان سعی در نمایان کردن وضعیت پرستش سلبریتی در جامعه ایرانی هستند.

رومن گاری 44 ساله، اکنون تمام رویاهای مادرش را محقق کرده است. او نویسنده بزرگی شده و جایزه معتبری برده است. قهرمان جنگ شده و سفیر فرهنگی فرانسه است در آمریکا. در لس آنجلس همجوار هنرپیشه ها زندگی می کند وزندگی‌اش غرق در نور و رسانه است. در چنین شرایطی «میعاد در سپیده دم» را می‌نویسد، کتابی که یک خودزندگی‌نامه نیست بلکه در آن از دل خاطره روایتی می‌سازد که همزمان هم شخصی و هم اسطوره‌ای است. در واقع این کتاب حول یک ادای دین بزرگ و سنگین نوشته شده است. سرگذشت مادری که آینده پرشکوه پسرش را پیشگویی کرده بود و اکنون پسر در اوج شکوه و افتخار با این رویای شگرف که به زندگی بدل شده مواجه می شود.

«این در باید بسته بماند» رمانی کوتاه است به قلم محمد قاسم‌زاده که در عین خوشخوان بودن، لایه‌های پنهان بسیار دارد. نقد و مروری بر این رمان را با تمرکز بر رمزگشایی اسطوره‌ها، نمادها و افسانه‌های کهن آن با هم می‌خوانیم.

در سنت روایت‌شناسی و اسطوره‌پژوهی معاصر، کمتر مفهومی به اندازه «سفر قهرمان» بر ادبیات، سینما و حتی روان‌شناسی تأثیر گذاشته است. از زمانی که جوزف کمبل با کتاب «قهرمان هزارچهره» الگوی مشهور خود را برای تبیین روایت‌های اسطوره‌ای ارائه کرد، سفر قهرمان به یکی از بنیادی‌ترین چارچوب‌های فهم داستان و تحول شخصیت در ادبیات و هنرهای نمایشی تبدیل شد. با این حال، این الگو از همان آغاز با یک پرسش مهم مواجه بود: آیا تجربه انسانی را می‌توان صرفاً از دریچه روایت‌های مردانه فهمید؟ کتاب «سفر قهرمان زن» نوشته گیل کریگر تلاشی جدی برای پاسخ به همین پرسش است.

زندگی در پیش رو یکی از مهم‌ترین آثار رومن گاری است که با نام مستعار «امیل آژار» آن را چاپ کرد و تا زمان مرگش این حقیقت را فاش نکرد. گاری با این کار توانست برای دومین بار جایزه کنگور را از آن خود کند؛ جایزه‌ای که فقط یک بار به هر نویسنده تعلق می‌گیرد. بعد از مرگش کتابی به نام « زندگی و مرگ امیل آژار» به قلم نویسنده چاپ و روانه بازار شد و پرده از راز امیل آژار برداشته شد. دنیای داستانی رومن گاری اعجاب‌انگیز است.