مهمانی در نیوپورت

نویسنده معرفی: حسام مهرآیین

رمان کوتاه (نوولا) «مهمانی در نیوپورت» اثر حُسنا سالاری، روایتی نو از غربت، دلبستگی و تنهایی مهاجران است. جشن استقلال آمریکا بهانه جمع شدن چند خانواده ایرانیِ مهاجر در خانه‌ای تابستانی در نیوپورت می‌شود و شبی که قرار است شبی خوش باشد، با مرگ ناگهانی یکی از میزبانان به کابوسی پر از سؤال برای آوا، دختر نوجوانی از مهمانان، تبدیل می‌شود. برای آوا، این مرگ به معمایی از رازهای ناگفته و تنش‌های پنهان خانوادگی بدل می‌شود.

آوا، کارآگاهی نوجوان با ذهنیتی تربیت‌شده در دنیای شرلوک هولمز، خانم مارپل و هری پاتر، در دل داستانی که رد پای ادبیات کلاسیک فارسی را بر تن دارد، چشم و گوش خواننده می‌شود و جزئیات را برای او می‌کاود. روایت پرتعلیق نویسنده خواننده را تا آخرین صفحه همراه خود می‌کشد و در برخورد با هر شخصیت، او را میان همدلی و تردید معلق نگه می‌دارد؛ داستانی درباره پیوند مهاجر با میهن، درباره دلبستگی و انزوا، غربت و امکان بازگشت. در پسِ لایه جنایی ماجرا، هر شخصیت با خواسته‌ها و آرزوهایش نمونه‌ای از نسل و زمانه خود و بازتابی از تجربه مهاجرت است؛ تجربه‌ای که امروز بیش از هر زمان دیگری در اطرافمان روایت می‌شود.

نیوپورت در این کتاب شهری است که گویی از دل دریا سر برآورده و بر پهنه اقیانوس آرمیده است؛ خانه سدۀ نوزدهمی سیامکی‌ها آن سوی بندر و رو به خاور قرار دارد، جایی که مسیر رسیدن به آن از کنار کاخ‌های مجلل و باغ‌های پهناور عصر زرین آمریکا می‌گذرد و آوا، در گذر از خانه مرمر، کنج شاهان، نارون‌ها و کاخی بر فراز دریا، شکوه دوران خاندان‌های ثروتمند نیوپورتی را به یاد می‌آورد؛ عصری که زندگی آنان در این کاخ‌ها مهمانی‌ای بی‌وقفه بود. در نهایت، عبور از دروازه‌های آهنین و راه سنگ‌فرش میان باغ سیامکی‌ها، مهمانان را به آستانه خانه‌ای می‌رساند که قرار است صحنه این داستان جنایی-اجتماعی باشد.

در بخشی از کتاب می‌خوانیم: «نیوپورت از دل آب زبانه زده و روی اقیانوس خوابیده است. خانۀ سدۀ نوزدهمی سیامکی‌ها آن سوی بندر، رو به شرق بود. از روبه‌روی کاخ‌های گسترده‌ و باغ‌های پهناور «دوران ‌زرکاری» آمریکا می‌گذشتند و آوا خانۀ مرمر، کنج شاهان، نارون‌ها و کاخی بر روی دریا را یک به یک شمرد. همه مانده از روزگاری بودند که خاندان‌های سرمایه‌سالار آمریکا در کاخ‌های نیوپورتی زندگی‌شان جشنی پیوسته بود. سرانجام از دروازه‌های پولادی و راه سنگی میان باغ سیامکی‌ها گذشتند و به روبه‌روی خانه‌شان رسیدند.»

ماندانا زندیان شاعر و نویسنده نیز دربارۀ این رمان نوشته است: اجرای لایه‌های گوناگون متن در پیوند با ارجاع‌های سنجیده به سنّت ادبی فارسی و تلفیق آن با ساختار امروزی، از نوآوری‌های برجستهٔ داستان مهمانی در نیوپورت است. هر بخش داستان با مصرعی از شاعران کلاسیک آغاز می‌شود و در گذری نرم و معنی‌دار، به تصویری مدرن و زبانی صیقل‌خورده راه می‌یابد و به روایت رویدادهای داستان می‌رسد. تصویر درهم‌تنیدگی سنّت ادبی و ادبیات هم‌روزگار ما در چنین سیری، شعر فردوسی و سعدی را همان‌ اندازه امروزی بازتعریف می‌کند که باغ مهمانی در سرزمینی دور از جغرافیای ایران.

حسنا سالاری، زاده‌ی آبان ماه ۱۳۶۴ در بندرعباس، تحصیلات خود را در رشته معماری در دانشگاه‌های کرمان و تهران به پایان رسانده است. او همچنین دوره سینمای انجمن سینماگران جوان را نیز گذرانده است و اکنون در دانشگاه براون امریکا پایان‌نامه‌ی دکترایش را در تاریخ هنر و معماری می‌نویسد و همزمان در دانشکده‌ی ادبیات تطبیقی دانشگاه استنفورد تدریس می‌کند. او چند مقاله درباره‌ی تجدد در معماری ایران سده‌ی نوزدهم و بیستم نوشته است و مقاله‌های دیگری هم درباره‌ی سینمای موج نوی ایران و تحلیل روانکاوانه‌ی سه قطره خون هدایت در دست چاپ دارد.
کتاب «مهمانی در نیوپورت» یک داستان کوتاه بلند محسوب می‌شود و در ۱۳۶ صفحه از سوی انتشارات نریمان منتشر شده است.