وینش

پرونده‌ی طنز

پرونده طنز

پرونده‌ی طنز

یک کاسه کردن بسیاری از کتاب‌ها تحت عنوان «طنز» وجه تمایز فکاهی‌ها، طنزهای تلخ و سیاه، انتقادی و انواع دیگر این ژانر را کم‌رنگ می‌کند. طنز را با فکاهی‌های مجلات توفیق و گل‌آقا شناخته باشیم، شعرهای عمران صلاحی، زرویی نصرآباد یا قصه‌های عزیزنسین، نگاه و برداشت‌مان نسبت به آن متفاوت است. در پرونده‌ی اخیر وینش قرار نیست نسبت به این اسامی و گونه‌ها باب‌های مفصلی را باز کنیم. مقصود بیش‌تر مرور کتاب‌های متأخری است که در یکی دو سال اخیر با محوریت «طنز» در ایران تألیف یا ترجمه شده‌اند. پر واضح است که لیست این کتاب‌ها پر و پیمان‌تر بوده و این لیست کوتاه انتخاب‌هایی است از آن بین. تلاش‌مان این است که در آینده این فهرست را کامل‌تر کنیم.

وینش

وینش

وینش

وینش

یک کاسه کردن بسیاری از کتاب‌ها تحت عنوان «طنز» وجه تمایز فکاهی‌ها، طنزهای تلخ و سیاه، انتقادی و انواع دیگر این ژانر را کم‌رنگ می‌کند. طنز را با فکاهی‌های مجلات توفیق و گل‌آقا شناخته باشیم، شعرهای عمران صلاحی، زرویی نصرآباد یا قصه‌های عزیزنسین، نگاه و برداشت‌مان نسبت به آن متفاوت است. در پرونده‌ی اخیر وینش قرار نیست نسبت به این اسامی و گونه‌ها باب‌های مفصلی را باز کنیم. مقصود بیش‌تر مرور کتاب‌های متأخری است که در یکی دو سال اخیر با محوریت «طنز» در ایران تألیف یا ترجمه شده‌اند. پر واضح است که لیست این کتاب‌ها پر و پیمان‌تر بوده و این لیست کوتاه انتخاب‌هایی است از آن بین. تلاش‌مان این است که در آینده این فهرست را کامل‌تر کنیم.

سال گذشته از دکتر عباس توفیق کتابی منتشر شد درباره‌ی فراز و فرودهای ۱۳ سال انتشار نشریه‌ی توفیق با عنوان توفیق چگونه توفیق شد که در وینش مروری بر آن داشته‌ایم. چقدر با این نشریه که پرخواننده‌ترین نشریه‌ی فکاهی ایران در دوره‌ی خودش بوده آشنایی دارید؟ هزلیات و شوخی‌های «توفیق» را چقدر می‌پسندید؟ 

توفیق، چگونه توفیق شد

عزیز نسین، نویسنده‌ی طنزپرداز ترک، برای ایرانی‌ها اسم آشنایی است. کتاب‌های نسین سابق بر این، دهه‌ها قبل و پیش از انقلاب، در قطع جیبی چاپ می‌شدند و کتاب‌هایی برای کتاب‌خوان‌های مبتدی به شمار می‌رفتند. حالا چندسالی است که موج تازه‌ای از انتشار کتاب‌های او به راه افتاده و این بار همان‌کتاب‌ها، با همان ترجمه‌ها، در قطع جدید و از آن مهم‌تر با سروشکل جدید چاپ می‌شوند. در این نوشته کتاب پخمه را موضوع نقد و بررسی قرار داده‌ایم.

مگر تو ممکلت شما خر نیست؟

اینکه شعرهای عمران صلاحی را دسته‌ی اشعار طنزآمیز قرار بدهیم یا نه تا حدی به نگاه و تعریف ما از طنز و طنازی برمی‌گردد اما گزینه‌ای از اشعار طنزآمیز او که سال گذشته به چاپ دهم رسید، خبر از اقبال آن‌ها در نزد خوانندگان می‌دهد. با شعرها اگرچه ممکن است قاه‌قاه نخندید اما به قول خود شاعر حتماً دچار «انبساط خاطر» خواهید شد.

با این مشخصات کسی را ندیده‌ای؟!

«ملانصرالدین»، «چغندر میرزا»، «ننه قمر»، «کلثوم ننه»، «آمیز مَمتقی»، «میرزا یحیی»، و «عَبدُل» همگی اسامی یک نفرند! ابوالفضل زرویی نصرآباد که با این اسامی در نشریات متعدد می‌نوشت، می‌سرود و طنز می‌پرداخت. چاپ چهارم مجموعه‌ی رفوزه‌ها از او بهانه‌ای شد تا علاوه بر مرور کتابش طنز و ویژگی‌های کاری او را کمی مرور کنیم.

حرفای گریه‌دار نمی‌پسندین؟!

«اکثر تئوریسین‌ها و نظریه‌پردازان مقوله‌ی طنز معتقدند که تضاد و تناقض نکته‌ی اصلی و اساسی هر شوخی‌ِ خوبی است. چه چیزی در مورد دلقکی که کفش‌هایی را پوشیده که اندازه پایش نیستند و اصلا شبیه کفش نیستند وجود دارد؟ آن‌ها ناهمخوان هستند. گاهی اوقات فکر می‌کنم که کارکرد عملی مطالعات فلسفی‌ام آماده‌سازی من برای نگارش شوخی‌هایم برای کمدین‌ها بود. فلسفه انباشته از تناقضات دیوانه‌واری است که به عنوان پارادوکس شناخته می‌شوند. بسیاری از جوک‌های با درون‌مایه‌ی فلسفی، آن‌هایی هستند که تا مغز استخوان هیچ‌انگار و پوچ‌گرا هستند.»

این‌ها را دانیل مارتین کلاین نویسنده کتاب هر بار که معنی زندگی را فهمیدم، عوضش کردند می‌گوید؛ کسی که از یک‌سو با مطالعه فلسفه در دانشگاه بخشی از زندگی‌اش را به خواندن نظرات و مکنونات فلاسفه و اندیشمندان بزرگ اختصاص داده و از سوی دیگر تجربه نوشتن کمدی‌های تلویزیونی را دارد.

گشت و گذاری در دنیای فلسفه با چاشنی طنز

همان‌طور که گفتیم، طنز همیشه یک رنگ و صورت ندارد. گاهی به شکل هزل و فکاهی درمی‌آید و گاه  نوک پیکانش را تیز می‌کند تا در حین خنده و شوخی کاستی‌ها و ایرادات جامعه‌اش را نشانه بگیرد. از شوروی درگیر کمونیسم و دیکتاتوری یکی هم همین کمدی‌های تلخ است که باقی مانده‌اند که برای نمونه می‌شود به دو کتاب جدیدالانتشار دوازده صندلی و کلاه پوستی، برای رفیق یفیم سمیونوویچ راخلین اشاره کرد.

این طنز طعنه‌وار را در کتاب پیرمرد صد ساله‌ای که از پنجره پرید و ناپدید شد هم می‌شود پی‌ گرفت. نویسنده‌ی کتاب، بخش بزرگی از اتفاقاتی که تاریخ مدرن جهان را شکل، یا تغییر شکل داده‌اند با هنرمندی هرچه تمام‌تر به داستان‌هایی شگفت‌انگیز و پر از پیچ و خم تبدیل کرده است. داستان‌هایی که روایت‌گر قرن بیستم هستند. قرنی که جهان در آن تحت سلطه‌ی مستبدان نادانی بود که رویدادهایی بزرگ را نه از طریق اَعمال بزرگ که در خلال گفتگوهایی در مستی ترتیب می‌دادند، و آیینه‌ی تمام نمای مردمی که بر حماقت‌های خود پافشاری می‌کردند و توانایی این را داشتند که در یک لحظه تصمیم‌های بزرگِ ابلهانه بگیرند. یوناسون در جایی گفته بود که قصد داشته تا با نوشتن این کتاب طعنه‌ای به کمبودهای بشری بزند، در حالی که هنوز به آینده امیدوار است.

  ۵ ۳

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

برچسب ها
  • روش کلی وینش حرکت در راستای ارتقای کتابخوانی و تقویت صنعت نشر است، اما این به آن معنا نیست که در مقالات وینش به کاستی‌های محتوایی و شکلی کتاب‌ها انتقاد نشود.
  • نظر نویسندگان مطالب وینش نظر شخصی آن‌هاست و لزوماً با نظر وینش منطبق نیست.
  • نقل مستقیم مقالات وینش در سایت‌های دیگر ممنوع است. سایت‌هایی که خواندن نوشته‌های وینش را برای کاربران خود مفید می‌دانند می‌توانند به مطالب وینش لینک بدهند.
  • وینش به صلاحدید هیئت تحریریه‌ی خود کتاب‌هایی را، با توجه به کیفیت کتاب و اقبال جامعه‌ی کتابخوان، برای نقد و بررسی برمی‌گزیند.
  • ناشران و نویسندگان می‌توانند با ارسال یک نسخه از کتاب خود به نشانی وینش، نقد و بررسی کتاب را پیشنهاد کنند.

 

برای وینش بنویسید!

تازگی چه کتابی خوانده‌اید؟

موضوع کتاب چه بود؟

از بیست چه نمره‌ای به آن می‌دهید؟

 

ارسال نقد

در وینش عضو شوید

و درباره‌ی

کتاب‌هایی که خوانده‌اید

برای ما بنویسید!

عضویت در وینش
  • روش کلی وینش حرکت در راستای ارتقای کتابخوانی و تقویت صنعت نشر است، اما این به آن معنا نیست که در مقالات وینش به کاستی‌های محتوایی و شکلی کتاب‌ها انتقاد نشود.
  • نظر نویسندگان مطالب وینش نظر شخصی آن‌هاست و لزوماً با نظر وینش منطبق نیست.
  • نقل مستقیم مقالات وینش در سایت‌های دیگر ممنوع است. سایت‌هایی که خواندن نوشته‌های وینش را برای کاربران خود مفید می‌دانند می‌توانند به مطالب وینش لینک بدهند.
  • وینش به صلاحدید هیئت تحریریه‌ی خود کتاب‌هایی را، با توجه به کیفیت کتاب و اقبال جامعه‌ی کتابخوان، برای نقد و بررسی برمی‌گزیند.
  • ناشران و نویسندگان می‌توانند با ارسال یک نسخه از کتاب خود به نشانی وینش، نقد و بررسی کتاب را پیشنهاد کنند.

برای وینش بنویسید!

تازگی چه کتابی خوانده‌اید؟

موضوع کتاب چه بود؟

از بیست چه نمره‌ای به آن می‌دهید؟

 

ارسال نقد

در وینش عضو شوید و درباره‌ی کتاب‌هایی که خوانده‌اید برای ما بنویسید!

عضویت در وینش
location

آدرس:

تهران - سیدخندان - خیابان کابلی - کوچه همدانی - پلاک ۸۲ واحد ۱

phone

تلفن :
۸۸۴۶۷۰۵۳ - ۰۲۱

clock

ساعات کاری:

روزهای شنبه تا چهارشنبه ۸ تا ۱۷

location

آدرس:

تهران - سیدخندان - خیابان کابلی - کوچه همدانی - پلاک ۸۲ واحد ۱

phone

تلفن :
۸۸۴۶۷۰۵۳ - ۰۲۱

clock

ساعات کاری:

روزهای شنبه تا چهارشنبه ۸ تا ۱۷

قوانین و مقررات

 

 

کلیه حقوق مادی و معنوی مطالب این سایت نزد وینش محفوظ بوده و استفاده از بخش یا تمامی مطالب این وب سایت بدون کسب اجازه کتبی ممنوع و دارای پیگرد قانونی می باشد.

 

طراحی و پشتیبانی: شرکت پویه گام

logo-samandehi