زن، زندگی، جنگ

زن، زندگی، جنگ

جنگ ویرانگر است. ویرانی آن برای همه است؛ مرد، زن، کودک.

زنان سمبل زندگی هستند. خلق و زایش با آنها عجین شده. خانه‌های سرد را روح و گرما می‌بخشند و همراه خود جریان زندگی را می‌آورند. کمتر از همه مسبب جنگ‌ها هستند و بیش از همه ویرانی و تبعات مختلف جنگ را تجربه می‌کنند. فراتر از مرگ، تجربه انتظار، از دست دادن، ساختن دوباره یا تعدی و تجاوز را در جنگ‌ها می‌چشند. زن‌ها چگونه به جنگ نگاه می‌کنند؟

این پرونده به سراغ مستندانی رفته که زنان درباره جنگ نوشته‌اند. زنانی که به نحوی درگیر جنگ بوده‌اند، لحظات سخت آن را داخل شهرها یا حتی در محل درگیری تجربه کرده‌اند و مشاهداتشان در همان لحظه یا بعدها ثبت شده است.

شاید این مستندات و خواندن تجربیات این زنان از کشورهای مختلف دنیا ما را به این نتیجه برساند که زنان بیش از هر چیزی برای زندگی می‌جنگند؛ جنگی بی‌نام و بی‌نشان افتخار، اما ارزشمند.

در آغاز سراغ نزدیکترین تجربه به تجربه زیسته خودمان می‌رویم؛ زنی در خاورمیانه که در همین 40سال اخیر چندین جنگ را پشت سر گذاشته. زنی هنرمند از عراق که خاطراتش از جنگ را ثبت کرده.

وقتی از جنگ حرف می‌زنیم عجیب نیست که به جنگ جهانی دوم اشاره کنیم؛ جنگی که تجربیات مرگبار و سختی برای کشورهای اروپایی رقم زد. زنان بسیاری درگیر این جنگ شدند، زندان و اردوگاه را تجربه کردند و حتی بعداز جنگ نیز نظم سیاسی نوین شرایط سختی برایشان ایجاد کرد، انگار که در یک زندان بزرگتر باشند.

فاتحان و مغلوبان ماجرای زندگی یکی از این زنان است.

خاطرات یک ابله سیاسی هم ثبت یادداشت‌های زنی در میانه جنگ است. زنی که هم از حکومت کشورش به ستوه آمده و هم از کشورهایی که با نام کمک به آنها درحال بمبارانشان هستند. عجب شرایط دشواری! 

در جهان زنان سرباز هم وجود دارند، زنانی که زندگی خود را در جبهه‌های نبرد سپری کرده‌اند. اما زندگی آنها پس از جنگ چطور است؟ و چگونه به آن سال‌ها نگاه می‌کنند؟ کتاب معروف جنگ چهره زنانه ندارد به سراغ روایت این زنان رفته است.

روایت جنگ را از زبان زنی در همسایگی غربی کشورمان خواندیم اما در شرق ایران نیز سال‌هاست که زنان افغانستان درگیر جنگ‌های مختلفی هستند. کتاب کور سرخی به قلم زنی افغانستانی اما به زبان فارسی از تجربیات جنگ و مهاجرت می‌گوید.

گاهی زنان در سرزمین خودشان درگیر جنگ نمی‌شوند اما به دلایل مختلف راهی میدان جنگ می‌شوند تا نگاهی رودرو به جنگ بیاندازند. اوریانا فالاچی، روزنامه نگار معروف برای یافتن پاسخ زندگی به میانه جنگ ویتنام رفت و آن را روایت کرد.

حتی وقتی به ظاهر جنگ‌ها پایان می‌یابند، جنگ برای زنان تمام نشده. فاتحان در سرمستی پیروی خود خشونت را بر سر زنان آوار می‌کنند. دشمنان شکست خورده همان مردان سیاست هستند که به وقتش ناپدید شده‌اند و حالا زنان به جای آنها تقاص می‌دهند.

زنی در برلین روایت دردناک یکی از همین زنان بعداز فتح برلین به دست متفقین است. روایتی که سال‌ها اجازه انتشار نداشت. در زمان چاپ ترجمه فارسی آن در وینش به عنوان کتاب ماه معرفی شد که در اینجا می‌توانید اطلاعات کاملی درباره‌اش به دست بیاورید.

زنان آفریقا هم مثل زنان سایر نقاط جهان در این سال‌ها جنگ‌های بسیاری را تجربه کرده‌اند. بد نیست بعد از خواندن مستندات زنان از جنگ‌ها سراغ زنی آفریقایی برویم که تجربیات سخت جنگ در منطقه بیافرا را در قالب داستان‌هایی کوتاه ارائه کرده.

آیا شما تجربیاتتان از جنگ را ثبت کرده‌اید؟