جزیره ناشناخته

جزیره ناشناخته

در دو دهه اخیر جهان بیش از چند قرن تغییر کرده است. سرعت تغییرات در همه زمینه‌ها، از پیشرفت تکنولوژی گرفته تا تغییرات اقلیمی، و پاگذاشتن به حیطه جدیدی از کشف‌های علمی و البته سیاست‌های جهانی باعث شده که گمانه‌زنی درباره آینده رونق بسیار بگیرد. گمانه‌زنی‌هایی که گاه برایمان مانند یک فیلم ترسناک یا داستانی شگفت‌انگیز به نظر می‌آیند.

صحبت از سال‌های خیلی دور نیست. بسیاری از آینده‌پژوهان می‌گویند که تا سال 2030 (فقط چهارسال دیگر!) بخش مهمی از زندگی روزمره ما دستخوش این تغییرات قرار خواهد گرفت. تا سال 2050 نیز شکل زندگی بسیار متفاوت با امروز خواهد شد.

ما نیازمند این هستیم که درکی از آینده داشته باشیم، حتی اگر بسیاری از پیش‌بینی‌ها واقعی نشود. درحقیقت بخشی از این گمانه‌زنی‌ها برای این است که بتوانیم با نگاهی دقیق و نقادانه مسیر را ببینیم و بجای وحشت‌زده شدن، به راهکار‌های انسانی‌تر شدن جهان توجه کنیم.

ما در هرکجای جهان که باشیم از این تغییرات متأثر خواهیم شد زیرا وجوه مختلفی دارند و از طبیعت تا سیاست را شامل می‌شوند. تغییراتی که به نوعی نظم قدیمی جهان را برهم می‌زنند و می‌شود گفت که هیچ کشور و مردمی از آن جدا نخواهند ماند.

بدون شک اولین چیزی که درباره تغییرات آینده به ذهن ما می‌رسد مسأله تغییرات تکنولوژیک است. سرعت پیشرفت تکنولوژی تا همین حالا هم خیلی چیزها را در زندگی ما تغییر داده؛ از گوشی همراهی که به دست داریم تا نحوه درمان و ارتباطات. فرانسیس فوکویاما فیلسوف معروف که دکترای فلسفه سیاسی دارد، این مسیر را با نام فراانسانی شدن می‌خواند؛ مسیری که در آن شاید بسیاری از آزادی‌های انسانی خود را از دست بدهیم.

با کتاب آینده‌ی فراانسانی ما از آثار این فیلسوف در این مطلب آشنا شوید.

اما اگر تکنولوژی و پیشرفت‌های علمی راهی برای فراانسان شدن پیش روی ما گذاشته‌اند، اقتصاد و سرمایه که بخش مهم حرکت دهنده این تغییرات هستند هم لاجرم به شکل سابق باقی نخواهند ماند. صنعت بانکداری و شیوه‌های مراسلات هم تغییرات مهمی در آینده خواهند کرد که می‌توانید در کتاب گسست بانک‌ها نوشته یکی از نوآوران جهان با آن آشنا شوید.

حتی اگر در مطلب بالا واژه بیت کوین توجهتان را جلب نکرده باشد حتما در زندگی روزمره این سال‌ها بسیار این اسم را شنیده‌اید. اختراعی که مفهوم پول و انحصار آن را به شدت تغییر داد و با ایجاد رمزارزها پایه‌گذار مفهومی به اسم اقتصاد دیجیتالی شد که حالا (و در آینده بیشتر) بخشی از فضای اقتصادی ماست. اگر دوست دارید با بیت کوین و مخترع آن آشنا شوید این مقاله را بخوانید تا متوجه مفهوم اقتصاد دیجیتال بشوید.

اگر تغییرات در زمینه تکنولوژی و پیشرفت علوم به نظر (حداقل در گام اول) جذاب و در جهت آسایش بشر می‌آیند اما تغییرات در طبیعت و زیستگاه ما _که بسیاری‌شان محصول همین تغییرات تکنولوژی هستند_ چندان خوشحال‌کننده نیست. تغییرات اقلیمی این سال‌ها بیشتر از هر زمان دیگری برایمان ملموس شده و روی زیست ما اثر گذاشته.

در این مقاله می‌توانید با تعدادی از کتاب‌هایی که به مسأله تغییرات اقلیمی پرداخته‌اند آشنا شوید تا ببینیم چطور شد که به اینجا رسیدیم و اگر با همین فرمان جلو برویم چه چیزی در انتظارمان خواهد بود.

از تکنولوژی، اقتصاد و اقلیم گفتیم اما دامنه تغییرات تنها محدود به این موارد نیست. سیاست نیز دستخوش تغییرات خواهد شد. بخشی از این تغییرات با شکل‌های ایسم‌های مختلف در طی زمان خود را نشان داده‌اند، با حزب‌ها و ایدئولوژی‌های مختلف تا بازگشت به ملی‌گرایی و دیگرستیزی. آیا جهانی شدن واقعا در راه است؟ و دولت‌ها چه سیاست‌هایی برای جهان آینده در پیش گرفته‌اند؟

کتاب دولت و دیوار به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد.

برای ما که اهل ادبیات و کتاب هستیم شاید یکی از کنجکاوی برانگیزترین تغییرات پیش‌رو ماجرای تأثیر تکنولوژی در این حیطه باشد. آیا هوش مصنوعی ماجرای ادبیات را دگرگون خواهد کرد؟ نویسندگی جزو مشاغل جایگزین می‌شود؟ و کتاب جایگاهش را از دست خواهد داد؟

دو مقاله زیر هرکدام به نحوی حضور تکنولوژی در این عرصه را بررسی می‌کنند و بعضی از تغییرات انجام شده را شرح می‌دهند.

حالا اگر احیانا آشنایی با تغییرات آینده نگرانتان کرده خوب است که این گفت‌وگو با استاد دانشگاه ییل را بخوانید، کسی که عقیده دارد می‌توان به آینده نوع بشر خوشبین بود.

بخش پایانی این پرونده را هم می‌سپاریم به پیش‌بینی‌های هراری، تاریخ‌شناس معاصر که درس‌هایی برای امروز و فردای قرن 21 برایمان دارد.

#آینده